[{"data":1,"prerenderedAt":645},["ShallowReactive",2],{"static-navbar-menu-nl":3,"static-footer-menu-nl":201,"static-meta-menu-nl":216,"wp-front-page-nl":230,"homepage-insights":497,"insights-filtered-":644},[4,10,24,79,133,170,188],{"id":5,"name":6,"path":7,"level2Items":8,"level3Items":9},534,"Home","/",[],[],{"id":11,"name":12,"path":13,"level2Items":14,"level3Items":23},535,"About","/about/",[15],{"id":16,"title":17,"path":7,"level3Items":18},5351,"",[19],{"id":20,"type":21,"content":22},53511,"text","INC. is een advocatenkantoor voor ondernemers die impact willen maken en grenzen verleggen.",[],{"id":25,"name":26,"path":27,"level2Items":28,"level3Items":78},592,"Services","/services/",[29,54],{"id":30,"title":31,"path":27,"level3Items":32},5921,"Corporate Services",[33,38,42,46,50],{"id":34,"type":35,"title":36,"path":37},592111,"page","Nieuwe bedrijven, spin-offs","/services/nieuwe-bedrijven-spin-offs/",{"id":39,"type":35,"title":40,"path":41},592112,"Financiering & investeringen","/services/financiering-investeringen/",{"id":43,"type":35,"title":44,"path":45},592113,"Herstructurering van ondernemingen","/services/herstructurering-van-ondernemingen/",{"id":47,"type":35,"title":48,"path":49},592114,"Verkoop, fusies & overnames","/services/verkoop-fusies-overnames/",{"id":51,"type":35,"title":52,"path":53},592115,"Commerciële contracten","/services/commerciele-contracten-heldere-afspraken-voor-sterke-relaties/",{"id":55,"title":56,"path":27,"level3Items":57},5922,"IP Services",[58,62,66,70,74],{"id":59,"type":35,"title":60,"path":61},592211,"Registratie, handhaving & licenties","/services/registratie-handhaving-licenties/",{"id":63,"type":35,"title":64,"path":65},592212,"Van concept naar asset","/services/van-concept-naar-asset/",{"id":67,"type":35,"title":68,"path":69},592213,"Technologie contracten & transacties","/services/technologie-contracten-transacties/",{"id":71,"type":35,"title":72,"path":73},592214,"Innovatieve samenwerkingen","/services/innovatieve-samenwerkingen/",{"id":75,"type":35,"title":76,"path":77},592215,"Media & adverteren","/services/media-adverteren/",[],{"id":80,"name":81,"path":82,"level2Items":83,"level3Items":132},489,"Team","/team/",[84,91,100,108,116,124],{"id":85,"title":86,"path":82,"level3Items":87},4891,"INC.TEAM",[88],{"id":89,"type":21,"content":90},48911,"Ons team van gedreven en gespecialiseerde advocaten levert strategisch advies en effectieve oplossingen. Wij zetten corporate advies, commerciële contracten en intellectueel eigendom in voor de duurzame groei van onze cliënten.",{"id":92,"title":93,"path":94,"level3Items":95},4892,"Paul","/team/paul/",[96],{"id":97,"type":98,"src":99,"alt":17},48921,"image","/assets/wp-images/2026/03/paul-team-menu.webp",{"id":101,"title":102,"path":103,"level3Items":104},4893,"Martina","/team/martina/",[105],{"id":106,"type":98,"src":107,"alt":17},48931,"/assets/wp-images/2026/03/martina-team-menu.webp",{"id":109,"title":110,"path":111,"level3Items":112},4894,"Marit","/team/marit/",[113],{"id":114,"type":98,"src":115,"alt":17},48941,"/assets/wp-images/2026/03/marit-team-menu.webp",{"id":117,"title":118,"path":119,"level3Items":120},4895,"Nadine","/team/nadine/",[121],{"id":122,"type":98,"src":123,"alt":17},48951,"/assets/wp-images/2026/03/Menu-foto-Nadine.webp",{"id":125,"title":126,"path":127,"level3Items":128},4896,"Ilse","/team/ilse/",[129],{"id":130,"type":98,"src":131,"alt":17},48961,"/assets/wp-images/2026/03/ilse-teampage.webp",[],{"id":134,"name":135,"path":136,"level2Items":137,"level3Items":169},539,"Careers","/careers/",[138,145,153,161],{"id":139,"title":140,"path":136,"level3Items":141},5391,"VACATURES",[142],{"id":143,"type":21,"content":144},53911,"We zijn altijd op zoek naar scherpe, gedreven advocaten om ons team te versterken. Geen vaste eisen, geen standaard vacatures. Gewoon een open uitnodiging.",{"id":146,"title":147,"path":148,"level3Items":149},5392,"Advocaat commercial and IP","/careers/advocaat-commercial/",[150],{"id":151,"type":21,"content":152},53921,"Heb je tussen de vier en acht jaar ervaring bij een gerenommeerd kantoor en ben je klaar om meer verantwoordelijkheid te nemen?",{"id":154,"title":155,"path":156,"level3Items":157},5393,"Advocaat corporate","/careers/advocaat-ondernemingsrecht/",[158],{"id":159,"type":21,"content":160},53931,"Heb je tussen de vier en acht jaar ervaring bij een gerenommeerd kantoor en ben je klaar om meer verantwoordelijkheid te nemen?  ",{"id":162,"title":163,"path":164,"level3Items":165},5394,"Advocaat-stagiair(e)","/careers/advocaat-stagiaire/",[166],{"id":167,"type":21,"content":168},53941,"Ben je gevorderd stagiair(e) en wil je verkennen waar jouw toekomst ligt?",[],{"id":171,"name":172,"path":173,"level2Items":174,"level3Items":187},490,"Insights","/insights/",[175,181,184],{"id":176,"title":177,"path":173,"level3Items":178},4901,"All",[179],{"id":180,"type":21,"content":17},49011,{"id":182,"title":31,"path":173,"level3Items":183},4902,[],{"id":185,"title":56,"path":173,"level3Items":186},4903,[],[],{"id":189,"name":190,"path":191,"level2Items":192,"level3Items":200},550,"Contact","/utrecht/",[193],{"id":194,"title":195,"path":191,"level3Items":196},5501,"Utrecht",[197],{"id":198,"type":199},55011,"contactInfo",[],[202,204,206,208,210,212,214],{"id":203,"name":6,"path":7},870,{"id":205,"name":12,"path":13},871,{"id":207,"name":26,"path":27},872,{"id":209,"name":81,"path":82},873,{"id":211,"name":135,"path":136},874,{"id":213,"name":172,"path":173},875,{"id":215,"name":190,"path":191},876,[217,222,226],{"id":218,"name":219,"path":220,"target":221},932,"Algemene voorwaarden","/algemene-voorwaarden/",null,{"id":223,"name":224,"path":225,"target":221},931,"Privacy statement","/privacy-statement/",{"id":227,"name":228,"path":229,"target":221},930,"Kantoorklachten-regeling","/kantoorklachtenregeling/",{"isFrontPage":231,"id":232,"title":6,"content":221,"uri":7,"slug":233,"date":234,"modified":235,"status":236,"featuredImage":221,"language":237,"translations":240,"template":247,"header":221,"seo":249,"rowCollection":252},true,"cG9zdDo0Mzc=","home","2025-11-07T09:39:19","2026-06-17T06:58:44","publish",{"code":238,"slug":239},"NL","nl",[241],{"id":242,"uri":243,"language":244},"cG9zdDo1ODY=","https://inc.legal/en/",{"code":245,"slug":246},"EN","en",{"templateName":248},"Default",{"title":250,"metaDesc":251,"opengraphTitle":250,"opengraphDescription":251},"INC.HOME | Advocaten Corporate law & Intellectual property","Strategisch corporate, commercial en IE-advocatenkantoor in Nederland. Wij adviseren bedrijven van startups tot gevestigde internationale bedrijven over structuur, transacties, governance en innovatie",{"rows":253},[254,260,275,291,364,460,487],{"__typename":255,"title":256,"videoGroup":257,"call2ActionsData":221,"anchor":221,"htmlClass":221},"RowCollectionRowsRowVideoLayout","The new\u003Cbr>standard in legal",{"source":258,"video":221,"embed":259,"file":221},"embed","https://customer-bg8vmxn8nh1245bq.cloudflarestream.com/af06390adec691ab5bc61470ead34f3c/manifest/video.mpd",{"__typename":261,"title":262,"content":263,"titelMobile":221,"contentMobile":264,"call2ActionsData":265,"anchor":221,"htmlClass":221},"RowCollectionRowsRowAboutLayout","Utrecht‑based advocatenkantoor voor corporate, commerciële en IE‑zaken, voor high‑growth startups, scaleups en innovatiegedreven bedrijven.","\u003Cp>INNOVATIE VERSTERKEN.\u003Cbr />\nSUCCES BESCHERMEN.\u003Cbr />\nGROEI VERSNELLEN.\u003Cbr />\n\u003Ca href=\"https://inc.legal/services/\">SERVICES↗\u003C/a>\u003C/p>\n","\u003Cp>Innovatie versterken. Succes beschermen. Groei versnellen.\u003C/p>\n\u003Cp> \u003C/p>\n\u003Cp>Utrecht‑based advocatenkantoor voor corporate, commerciële en IE‑zaken, voor snelgroeiende startups, scaleups en innovatiegedreven bedrijven.\u003C/p>\n\u003Cp> \u003C/p>\n\u003Cp>Strategisch advies. Duidelijke koers. Vastberaden uitvoering.\u003C/p>\n",[266,271],{"label":12,"type":267,"url":268,"pageLink":269,"target":270,"email":17,"file":17,"anchorId":221},"internal","https://inc-legal-git-wpnuxt-get-interactives-projects.vercel.app/","https://inc.legal/about/","_self",{"label":272,"type":273,"url":17,"pageLink":274,"target":270,"email":17,"file":17,"anchorId":221},"Get in touch","modal","https://api.inc.legal",{"__typename":276,"title":277,"backgroundColor":278,"images":279,"call2ActionsData":287,"anchor":221,"htmlClass":221},"RowCollectionRowsRowImagesLayout","INC.TEAM ↓","black",{"nodes":280},[281,283,285],{"sourceUrl":282,"altText":17},"/assets/wp-images/2026/03/INC.-_-2026-97-portret-scaled.jpg",{"sourceUrl":284,"altText":17},"/assets/wp-images/2025/11/martina-team.webp",{"sourceUrl":286,"altText":17},"/assets/wp-images/2025/11/paul-team.webp",[288],{"label":289,"type":267,"url":17,"pageLink":290,"target":270,"email":17,"file":17,"anchorId":221},"Meet the rest of the team","https://inc.legal/team/",{"__typename":292,"serviceCollection":293,"call2ActionsData":361,"anchor":221,"htmlClass":221},"RowCollectionRowsRowServiceOverviewLayout",[294,328],{"title":295,"services":296},"Corporate services",[297,303,309,315,321],{"titel":36,"page":298},{"nodes":299},[300],{"id":301,"title":36,"uri":302},"cG9zdDo1ODE=","https://inc.legal/services/nieuwe-bedrijven-spin-offs/",{"titel":40,"page":304},{"nodes":305},[306],{"id":307,"title":40,"uri":308},"cG9zdDo3OTE=","https://inc.legal/services/financiering-investeringen/",{"titel":44,"page":310},{"nodes":311},[312],{"id":313,"title":44,"uri":314},"cG9zdDo3OTI=","https://inc.legal/services/herstructurering-van-ondernemingen/",{"titel":48,"page":316},{"nodes":317},[318],{"id":319,"title":48,"uri":320},"cG9zdDo3OTM=","https://inc.legal/services/verkoop-fusies-overnames/",{"titel":322,"page":323}," Commerciële contracten",{"nodes":324},[325],{"id":326,"title":52,"uri":327},"cG9zdDo3OTQ=","https://inc.legal/services/commerciele-contracten-heldere-afspraken-voor-sterke-relaties/",{"title":329,"services":330},"IP services",[331,337,343,349,355],{"titel":60,"page":332},{"nodes":333},[334],{"id":335,"title":60,"uri":336},"cG9zdDo3OTU=","https://inc.legal/services/registratie-handhaving-licenties/",{"titel":64,"page":338},{"nodes":339},[340],{"id":341,"title":64,"uri":342},"cG9zdDo3OTY=","https://inc.legal/services/van-concept-naar-asset/",{"titel":68,"page":344},{"nodes":345},[346],{"id":347,"title":68,"uri":348},"cG9zdDo3OTc=","https://inc.legal/services/technologie-contracten-transacties/",{"titel":72,"page":350},{"nodes":351},[352],{"id":353,"title":72,"uri":354},"cG9zdDo3OTg=","https://inc.legal/services/innovatieve-samenwerkingen/",{"titel":76,"page":356},{"nodes":357},[358],{"id":359,"title":76,"uri":360},"cG9zdDo3OTk=","https://inc.legal/services/media-adverteren/",[362],{"label":363,"type":267,"url":17,"pageLink":269,"target":270,"email":17,"file":17,"anchorId":221},"Lees meer over INC.",{"__typename":365,"title":366,"image":367,"imageMobile":370,"weergave":373,"insightSelection":374,"categorie":221,"call2ActionsData":456,"anchor":221,"htmlClass":221},"RowCollectionRowsRowInsightsLayout","INSIGHTS",{"node":368},{"sourceUrl":369,"altText":17},"/assets/wp-images/2025/11/insights.webp",{"node":371},{"sourceUrl":372,"altText":17},"/assets/wp-images/2025/11/insight-mobile.webp","selection",{"nodes":375},[376,395,411,423,435],{"id":377,"databaseId":378,"title":379,"uri":380,"slug":381,"insightFields":382,"insightCategories":384},"cG9zdDo1MTA=",510,"AI, IP & copyright in commerciële contracten","https://inc.legal/insights/ai-ip-copyright-in-commerciele-contracten/","ai-ip-copyright-in-commerciele-contracten",{"title":221,"content":383},"\u003Cp>De meeste ondernemingen gebruiken generatieve AI al op verschillende manieren om dingen te maken waarvoor normaal menselijke intelligentie nodig is. Voorbeelden zijn het creëren van teksten, content en het programmeren van software. Maar wie is de eigenaar van deze creaties? Met andere woorden: wie heeft de IP?\u003Cbr />\nAls een werknemer of een opdrachtnemer software ontwikkelt, dan is meestal wel duidelijk bij wie de auteursrechten rusten. Hierover worden als het goed is namelijk afspraken gemaakt tussen bedrijven en hun opdrachtnemers en werknemers, waarbij duidelijk op papier staat dat de auteursrechten bij het bedrijf komen te rusten die de opdracht geeft tot ontwikkeling van de software. Maar met AI ligt dat ingewikkelder. Een computerprogramma kan immers geen eigenaar zijn van auteursrechten. Dit leidt tot vragen als:”Wie bezit het recht op een werk dat met behulp van AI is gecreëerd?” Dit onderwerp is de afgelopen jaren steeds belangrijker geworden naarmate AI zich ontwikkelt.\u003C/p>\n\u003Ch2>De impact van AI op auteursrechten\u003C/h2>\n\u003Cp>Auteursrechten beschermen oorspronkelijke creaties, zoals de broncode van software, teksten, grafische vormgeving en andere content), tegen ongeoorloofd gebruik door anderen. Wanneer een AI-systeem iets creëert, zoals stuk code, kan deze output worden gezien als een ‘bewerking’ van bestaande werken. Het maken van een bewerking van een auteursrechtelijk beschermd werk zonder toestemming van de rechthebbende, is in principe niet toegestaan. Daarnaast kunnen ook op de bewerking weer auteursrechten komen te rusten. Dit kan juridische vragen oproepen over wie verantwoordelijk is voor deze creatie en wie de rechten heeft. En hoe zit het met de persoonlijkheidsrechten van de auteur?\u003Cbr />\nBijvoorbeeld, als uw bedrijf AI gebruikt om nieuwe marketingmaterialen te genereren op basis van eerdere ontwerpen, wie bezit dan de rechten op deze nieuwe creaties? De eigenaar van de oorspronkelijke ontwerpen? De ontwikkelaar van de AI-software? Of uw bedrijf, dat de AI heeft gebruikt?\u003Cbr />\nDe vraag is wanneer AI-output een nieuwe creatie is en wanneer een inbreuk op IP van een ander. Dit kan op verschillende manieren worden beoordeeld onder het auteursrecht:\u003C/p>\n\u003Cp>– Als sprake is van herkenbare gelijkenis met het oorspronkelijke werk, dan wordt de output gezien als een verveelvoudiging of bewerking van het oorspronkelijke werk, waarvoor toestemming van de maker nodig is.\u003C/p>\n\u003Cp>– Als sprake is van een nieuw en oorspronkelijk werk: wanneer de output voldoende losstaat van het bronmateriaal, kan sprake zijn van een geheel nieuw werk. Toch kan het gebruik van het oorspronkelijke werk in het proces nog steeds auteursrechtelijk relevant zijn.\u003Cbr />\nDit onderscheid is cruciaal voor ondernemers, uitgevers en makers die AI willen inzetten bij creatieve processen. Als de output te dicht bij het oorspronkelijke werk ligt, dan is het risico op auteursrechtinbreuk groot. Wekt het nieuwe met AI gegenereerde werk een andere totaalindruk en kan ontlening niet aangetoond worden, dan zit je meestal goed.\u003Cbr />\nHet auteurscontractenrecht speelt daarnaast een centrale rol bij de vraag of het maken van AI-bewerkingen is toegestaan. In overeenkomsten tussen de maker en uitgever of opdrachtgever is vaak vastgelegd welke exploitatievormen zijn toegestaan. Daarbij geldt dat een ruime omschrijving in het contract het mogelijk kan maken dat AI-output onder de exploitatiebevoegdheid valt en dat de onderneming die de opdracht heeft gegeven daar dus gebruik van kan maken. Bij een volledige overdracht van auteursrechten en IP, inclusief toekomstige exploitatievormen, is aannemelijk dat ook AI-bewerkingen zijn toegestaan.\u003Cbr />\nHoe dan ook is het dus belangrijk om hier goed over na te denken bij het opstellen van samenwerkingsovereenkomsten of aktes voor de overdracht van IP en auteursrechten. Daarbij moet ook bewust een keuze worden gemaakt of de opdrachtnemer gebruik mág maken van AI, en – zo ja – op welke manier. Als daar strategisch over na wordt gedacht, dan is dit goed te beheersen en komt de organisatie niet voor verrassingen te staan.\u003Cbr />\nEen ander punt wat vaak onderbelicht is, zijn de persoonlijkheidsrechten. Dit zijn rechten van de maker die niet overdraagbaar zijn. Hierbij kan gedacht worden aan het recht van de auteur om zich te verzetten tegen aantasting van het oorspronkelijke werk, op een manier die schadelijk is voor de reputatie van de auteur. Overdracht van die rechten is waarschijnlijk niet mogelijk, maar het is wel mogelijk om hier goede afspraken over te maken. Ook dit kun je in een goede overeenkomst dus prima reguleren.\u003C/p>\n\u003Ch2>De EU AI Act en AI-geletterdheid\u003C/h2>\n\u003Cp>Vanaf februari 2025 is de eerste fase van de nieuwe EU AI Act in werking getreden. Deze wetgeving stelt dat bedrijven verantwoordelijk zijn voor het correct gebruik van AI-systemen, inclusief de intellectuele eigendomsaspecten. Bedrijven moeten ervoor zorgen dat ze AI-systemen op een verantwoorde manier gebruiken en dat hun werknemers de juiste kennis hebben om met AI om te gaan. Dit wordt ook wel ‘AI-geletterdheid’ genoemd.\u003Cbr />\nDe nieuwe regelgeving verplicht bedrijven om hun personeel op te leiden in het gebruik van AI. Dit betekent dat medewerkers niet alleen moeten weten hoe ze AI-systemen gebruiken, maar ook de juridische implicaties ervan moeten begrijpen, zoals auteursrechten en licenties. Als ondernemer is het belangrijk om ervoor te zorgen dat uw medewerkers de basisprincipes van AI en intellectuele eigendom begrijpen, zodat uw bedrijf zich kan beschermen tegen juridische geschillen.\u003Cbr />\nDe Autoriteit Persoonsgegevens als coördinerend AI- en algoritme toezichthouder en het EU AI Office hebben richtlijnen opgesteld om bedrijven te helpen AI-geletterdheid op te bouwen. Deze richtlijnen benadrukken het belang van een slimme strategie op de lange termijn, waarbij de AI-kennis van werknemers continu wordt verbeterd. Dit helpt om ervoor te zorgen dat AI-systemen correct worden gebruikt en dat uw bedrijf voldoet aan de nieuwe regelgeving.\u003C/p>\n\u003Ch2>Praktische implicaties voor ondernemers\u003C/h2>\n\u003Cp>Als ondernemer moet u zich afvragen hoe op een verantwoorde manier met AI kan worden omgegaan. Dit vergt een proactieve houding en voldoende kennis van IP en auteursrecht op dit punt. Hieronder enkele zaken om rekening mee te houden:\u003C/p>\n\u003Cp>– Exploitatie van AI-creaties: Wanneer uw bedrijf AI gebruikt om nieuwe content te genereren, wie bezit dan de rechten op die content? Dit hangt af van de afspraken die u maakt met de ontwikkelaars van de AI-output en de werknemers of freelancers die AI gebruiken om hun werk te doen.\u003C/p>\n\u003Cp>– Contractuele afspraken: Zorg ervoor dat in contracten duidelijk wordt vastgelegd wie de eigenaar is van de creaties die met behulp van AI zijn gemaakt. Daarnaast moet duidelijk zijn of AI mag worden gebruikt om het eindresultaat te behalen, en – zo ja – op welke manier en in welke mate. Dit kan uw organisatie beschermen tegen claims van derden die auteursrechten opeisen op werken die met AI zijn gecreëerd.\u003C/p>\n\u003Cp>– Persoonlijkheidsrechten: Zelfs als uw onderneming volgens de wet eigenaar bent van de rechten op AI-gecreëerde werken én als in alle samenwerkingsovereenkomsten nodige waarborgen zijn opgenomen om te voorkomen dat de AI-creaties inbreuk maken op de rechten van derden, kunnen de oorspronkelijke makers van het werk zich nog steeds verzetten tegen bepaalde wijzigingen die AI in hun werk aanbrengt, vooral als deze wijzigingen hun reputatie schaden.\u003C/p>\n\u003Cp>– Billijke vergoeding: In sommige gevallen kan een billijke vergoeding verschuldigd zijn aan de oorspronkelijke maker van een werk dat met AI is bewerkt. De basis hiervoor is te vinden in het Auteurscontractenrecht. Dat speelt met name bij bestaande samenwerkingen, waarin niet voldoende is geanticipeerd op de mogelijkheid om de resultaten van een opdracht met AI te bewerken. Dit is vooral relevant als uw bedrijf AI gebruikt om bestaande content te verbeteren of aan te passen. Naast het goed vastleggen van nieuwe samenwerkingen met oog voor AI implicaties, is het dus belangrijk om bestaande samenwerkingsovereenkomsten door te lichten om te kijken of het werken met AI wel is toegestaan zonder een aanvullende vergoeding te moeten betalen.\u003C/p>\n\u003Ch2>Conclusie\u003C/h2>\n\u003Cp>AI biedt oneindig veel nieuwe mogelijkheden voor ondernemers, maar brengt ook juridische uitdagingen met zich mee, vooral op het gebied van IP en meer specifiek auteursrechten. Door bewust om te gaan met de regels en afspraken rondom AI, kunt u ervoor zorgen dat uw bedrijf zich aan de wet houdt en optimaal profiteert van deze technologie zonder daarbij onnodige risico’s te lopen.\u003Cbr />\nHeeft u vragen over de juridische implicaties van AI & IP voor uw onderneming? Neem contact op met INC. om te bespreken hoe u AI op een verantwoorde manier kunt integreren in uw bedrijf.\u003C/p>\n",{"nodes":385},[386,389,392],{"id":387,"name":52,"slug":388},"dGVybToyNw==","commerciele-contracten",{"id":390,"name":72,"slug":391},"dGVybTozNQ==","innovatieve-samenwerkingen",{"id":393,"name":64,"slug":394},"dGVybTozMQ==","van-concept-naar-asset",{"id":396,"databaseId":397,"title":398,"uri":399,"slug":400,"insightFields":401,"insightCategories":403},"cG9zdDo1NTc=",557,"De aandeelhoudersovereenkomst: een stevige basis voor een duurzame samenwerking","https://inc.legal/insights/aandeelhoudersovereenkomst/","aandeelhoudersovereenkomst",{"title":221,"content":402},"\u003Cp>Het starten van een onderneming met meerdere founders is vaak een uitdagend en intensief proces. In de beginfase komt er veel op founders af: de juiste rechtsvorm kiezen (lees daarover meer in het artikel ‘\u003Ca href=\"https://inc.legal/insights/van-idee-naar-startup/\">Van idee naar startup: een gids voor startup founders\u003C/a>‘), financiering aantrekken en het product of de dienst ontwikkelen. Het onderlinge vertrouwen is groot. Juist op dat moment is het goed om de afspraken over de onderlinge samenwerking vast te leggen, maar vooral ook om afspraken te maken over hoe wordt omgegaan met een vroegtijdig vertrek van één of meerdere co-founders. Om ingewikkelde onderhandelingen of conflicten voor te zijn doet iedere founder die met anderen in zee gaat er goed aan een aandeelhoudersovereenkomst af te sluiten.\u003C/p>\n\u003Cp>In aandeelhoudersovereenkomsten wordt geregeld wie welke verantwoordelijkheden draagt, wie wat inbrengt (arbeid, kennis, netwerk, maar ook geld of intellectueel eigendom). Afspraken moeten worden gemaakt over hoe belangrijke beslissingen worden genomen en wat er gebeurt als niet iedereen op één lijn ligt. Daarnaast regelt de aandeelhoudersovereenkomst wanneer iemand een bad leaver, early leaver of good leaver is en vooral ook welke consequenties dat moet hebben.\u003C/p>\n\u003Cp>Door duidelijke afspraken te maken, is de startup verzekerd van een goede start én zijn founders voorbereid op toekomstige uitdagingen. In dit artikel gaan we kort in op de verhouding tussen de statuten en de aandeelhoudersovereenkomst en bespreken we uitvoerig wat je moet opnemen in een aandeelhoudersovereenkomst.\u003C/p>\n\u003Ch2>Wat is de verhouding tussen de statuten en de aandeelhoudersovereenkomst?\u003C/h2>\n\u003Cp>Bij het oprichten van een BV is het opstellen van statuten wettelijk vereist. De statuten vormen de juridische basis van de BV en bevatten de hoofdregels met betrekking tot de interne structuur van de vennootschap. In de statuten neem je onder andere op wat het doel van de BV is, welke soorten aandelen er zijn, welke organen de BV heeft en welke bevoegdheden deze organen hebben. De statuten zijn voor iedereen openbaar in te zien via het handelsregister van de Kamer van Koophandel.\u003Cbr />\nHet opstellen van een aandeelhoudersovereenkomst is niet verplicht, maar is wel sterk aan te raden. In deze overeenkomst kunnen aandeelhouders aanvullende afspraken maken om hun samenwerking concreter en praktischer vorm te geven. Denk daarbij aan afspraken over taakverdeling, besluitvorming en exit-regelingen. Deze overeenkomst geldt alleen tussen de aandeelhouders onderling en is niet openbaar in te zien voor derden.\u003C/p>\n\u003Ch2>Wat moet je opnemen in een aandeelhoudersovereenkomst?\u003C/h2>\n\u003Cp>Hieronder zullen we ingaan op enkele belangrijke onderwerpen die moeten worden opgenomen in de aandeelhoudersovereenkomst. Deze lijst is niet uitputtend. Voor elke onderneming is het goed om concreet na te denken over welke specifieke afspraken belangrijk zijn om te maken.\u003C/p>\n\u003Ch3>01      Commitment en vesting\u003C/h3>\n\u003Cp>Aandeelhouders kunnen overeenkomen dat zij zich voor een bepaalde periode committeren aan elkaar en aan de onderneming. Op die manier kun je zekerheid en stabiliteit voor de onderneming creëren. Dat kan bijvoorbeeld de afspraak zijn dat aandeelhouders gedurende een periode van vijf jaren hun aandelen niet zullen verkopen. Dit wordt ook wel een lock-up periode genoemd. Een dergelijke commitment wordt ook wel gecombineerd met een nevenactiviteitenbeding wat inhoudt dat de founders fulltime voor de startup beschikbaar zijn en naast de startup geen andere zakelijke activiteiten zullen ontplooien.\u003C/p>\n\u003Cp>Daarnaast kun je een vesting-regeling overeenkomen. Dat houdt dat de aandeelhouders vanaf dag één hun volledige aandelenpakket ontvangen, maar dat de door hen gehouden aandelen zullen ‘ingroeien’ of vesten in een periode van bijvoorbeeld vier of vijf jaren (reversed vesting). De vesting regeling kan bijvoorbeeld inhouden dat bij oprichting niets van het aandelenbelang ingegroeid of vested is, dat na één jaar 20% vest (dit noemen we ook wel een cliff) en de resterende 80% ingroeit of vest in maandelijkse termijnen gedurende de daaropvolgende 36-48 maanden. Na afloop van de vier- of vijfjarige vestings-periode zijn alle aan de aandeelhouder toegekende aandelen volledig ingegroeid. Aan de vestingclausules wordt in de regel een leaver-regeling gekoppeld, waarin je onderscheid kunt maken tussen de good leaver, early leaver en de bad leaver.\u003C/p>\n\u003Cp>• Als good leaver kun je bijvoorbeeld aanmerken: een aandeelhouder die zijn aandelen overdraagt als gevolg van overlijden, blijvende arbeidsongeschiktheid of vanwege noodzakelijk mantelzorg. De aandelen van een good leaver worden in de regel gewaardeerd tegen de reële marktwaarde.\u003C/p>\n\u003Cp>• Als early leaver kun je bijvoorbeeld aanmerken: een aandeelhouder die zijn management- of arbeidsovereenkomst beëindigd vóór het verstrijken van een bepaalde termijn, bijvoorbeeld binnen de lock-up periode of binnen de vestings-periode. De geveste aandelen van de leaver moeten worden aangeboden tegen de marktwaarde (of een beperkte korting daarop) of mogen gehouden worden, nog niet geveste aandelen moeten in de regel worden ingeleverd zonder vergoeding.\u003C/p>\n\u003Cp>• Als bad leaver kun je bijvoorbeeld aanmerken: een aandeelhouder die in strijd handelt met de aandeelhoudersovereenkomst of de statuten of wiens management- of arbeidsovereenkomst wordt beëindigd vanwege een greep uit de kas, fraude of grensoverschrijdend gedrag op de werkvloer. De bad leaver penalty is vaak fors: zowel geveste als nog niet geveste aandelen moeten worden ingeleverd zonder dat de aandeelhouder iets van de marktwaarde terug ziet, hooguit de oorspronkelijke verkrijgingsprijs.\u003Cbr />\nWelk vesting-schema redelijk is en wat de consequenties moeten zijn van een kwalificatie als good, early of bad leaver, is steeds maatwerk en hangt af van alle omstandigheden van het specifieke geval.\u003C/p>\n\u003Ch3>02      Besluitvorming\u003C/h3>\n\u003Cp>Een van de belangrijkste onderdelen van een aandeelhoudersovereenkomst is het vastleggen van de wijze waarop besluiten worden genomen.\u003Cbr />\nDe belangrijkste organen binnen een BV zijn het bestuur en de algemene vergadering van aandeelhouders (AVA). In de wet en in de statuten is grotendeels bepaald welk orgaan bevoegd is om welke besluiten te nemen. In een aandeelhoudersovereenkomst kunnen aanvullende afspraken gemaakt worden over de besluitvorming binnen de onderneming.\u003C/p>\n\u003Ch4>\u003Cem>Bestuur\u003C/em>\u003C/h4>\n\u003Cp>Het bestuur voert de dagelijkse leiding over de onderneming. Tot die dagelijkse leiding behoren ook besluiten tot het aannemen of ontslaan van personeel, het doen van investeringen en het inkopen van goederen of diensten. Sommige bestuursbesluiten hebben echter een zodanige impact op de onderneming dat aandeelhouders daarbij inspraak wensen. Deze besluiten kunnen in de aandeelhoudersovereenkomst worden onderworpen aan een goedkeuringsrecht van de algemene vergadering. Op die manier hebben aandeelhouders zonder bestuurszetel toch een zekere mate van controle over de onderneming. Het is belangrijk om daarbij te realiseren dat deze afspraak alleen intern werkt: een besluit dat in strijd met de aandeelhoudersovereenkomst wordt genomen, blijft vaak rechtsgeldig tegenover derden. Intern kan dit echter wanprestatie opleveren, waardoor de betrokken partijen kunnen worden aangesproken tot nakoming of schadevergoeding.\u003C/p>\n\u003Cp>Voorbeelden van bestuursbesluiten die kunnen worden onderworpen aan goedkeuring zijn besluiten over financiële verplichtingen en investeringen. Denk daarbij aan het aangaan van verplichtingen van meer dan €100.000; het sluiten van commerciële contacten van meer dan €250.000; het aantrekken van nieuwe financieringen; het doen van investeringen (CapEx) of het verstrekken van financieringen aan derden. Op die manier houden aandeelhouders een zekere mate van invloed op de financiële positie van de onderneming.\u003C/p>\n\u003Cp>Daarnaast kunnen ook bestuursbesluiten met betrekking tot het aangaan of verbreken van overeenkomsten met aandeelhouders of bestuurders van de onderneming aan goedkeuring worden onderworpen. Op die manier hebben aandeelhouders inspraak in de governance van de onderneming.\u003C/p>\n\u003Cp>Tot slot kan een goedkeuringsrecht worden gekoppeld aan strategische ondernemingsbeslissingen, zoals het aangaan of verbreken van samenwerkingen met partners; het doorvoeren van wijzigingen in de bedrijfsactiviteiten en het vaststellen van het businessplan en het budget. Zo hebben aandeelhouders inspraak in de koers en de toekomst van de onderneming.\u003C/p>\n\u003Ch4>\u003Cem>Algemene vergadering (van aandeelhouders)\u003C/em>\u003C/h4>\n\u003Cp>De algemene vergadering wordt gezien als het orgaan met de hoogste zeggenschap binnen een onderneming. De wet kent aan de algemene vergadering een aantal bevoegdheden toe, waaronder het vaststellen van de jaarrekening; het benoemen, schorsen en ontslaan van bestuurders en het besluiten tot statutenwijziging, fusie/splitsing of het uitkeren van dividend. De AVA heeft vergaande zeggenschap omdat zij de uiteindelijke eigenaren van de onderneming zijn en daarmee het economische risico dragen.\u003Cbr />\nDe hoofdregel is dat de algemene vergadering besluit met meerderheid van stemmen. Dat houdt in dat een besluit is aangenomen als 50% + 1 stem van de uitgebrachte stemmen vóór is. In de aandeelhoudersovereenkomst kun je afwijkende afspraken maken, bijvoorbeeld over minimale aanwezigheid bij een vergadering (quorum) en gekwalificeerde meerderheden.\u003C/p>\n\u003Ch4>\u003Cem>Gekwalificeerde meerderheid\u003C/em>\u003C/h4>\n\u003Cp>Met een gekwalificeerde meerderheid bereik je dat bepaalde besluiten van de algemene vergadering alleen kunnen worden genomen met een grotere meerderheid van stemmen. Vaak is voor een gekwalificeerde meerderheid minimaal 2/3e van de stemmen vereist. Unaniem beslissen is ook mogelijk. Houd er echter rekening mee dat bepaalde besluiten onderworpen zijn aan dwingende wettelijke bepalingen inzake quota. Zo kan een besluit tot ontslag van een bestuurder een gekwalificeerde meerderheid van stemmen vereisen, maar die meerderheid kan nooit groter zijn dan 2/3e van de stemmen. Daarom wordt deze ratio vaak opgenomen als de standaardratio voor alle beslissingen die met gekwalificeerde meerderheid moeten worden genomen.\u003Cbr />\nNaast de standaard gekwalificeerde meerderheid, kan ook een investeerdersmeerderheid worden overeengekomen. Dat houdt in dat een besluit alleen kan worden genomen als een meerderheid van investeerders (vaak houders van een specifieke klasse aandelen, zoals preferred shares) hiermee instemt. Dit geeft investeerders extra zekerheid, met name in gevallen waarin zij geen gewone meerderheid van alle aandelen bezitten.\u003C/p>\n\u003Ch4>\u003Cem>Quorumvereiste\u003C/em>\u003C/h4>\n\u003Cp>Een quorum houdt in dat een bepaald percentage van het geplaatste kapitaal aanwezig moet zijn, bijvoorbeeld 75%, om (alle of bepaalde) rechtsgeldige besluiten in de algemene vergadering te kunnen nemen. Let erop dat de wet ook bepaalde eisen stelt aan quorums, zo mag het vereiste quorum voor het ontslag van een bestuurder niet groter zijn dan 2/3e van het maatschappelijk kapitaal.\u003C/p>\n\u003Ch4>\u003Cem>Deadlock\u003C/em>\u003C/h4>\n\u003Cp>In het kader van besluitvorming kan soms een deadlock-situatie ontstaan: een impasse (in een 50/50 situatie) waarin besluitvorming binnen de algemene vergadering of het bestuur onmogelijk wordt omdat partijen er niet in slagen een gezamenlijk besluit te nemen. Wanneer de ene helft van de aandeelhouders vóór stemt en de andere helft van de aandeelhouders tegen is, kan geen besluit worden genomen. Dit kan schadelijk zijn voor de bedrijfsvoering en de continuïteit van de onderneming.\u003Cbr />\nDaarom is het belangrijk om een deadlock-bepaling op te nemen in de aandeelhoudersovereenkomst. In zo’n bepaling leg je vast wat er gebeurt als een dead lock-situatie zich voordoet. Zo kun je bijvoorbeeld een doorslaggevende stem toekennen aan een derde. Ook kun je kiezen voor bemiddeling of arbitrage. Je kunt zelfs overeenkomen dat een aandeelhouder zijn aandelen moet verkopen of verplicht wordt de aandelen van de ander te kopen in geval van een deadlock-situatie.\u003C/p>\n\u003Ch3>03      De overdracht van aandelen\u003C/h3>\n\u003Cp>In de beginfase van een samenwerking ligt de focus vaak op het opstarten en het groeien van de onderneming. Toch is het goed om in die fase ook al na te denken over het mogelijke einde van een samenwerking. Onder welke voorwaarden mag een aandeelhouder zijn aandelen overdragen? En welke afspraken gelden er dan?\u003Cbr />\nAls een lock up-periode is overeengekomen mogen aandeelhouders hun aandelen gedurende deze periode niet overdragen. Pas na afloop van deze periode kan een aandeelhouder zijn aandelen overdragen, onder de voorwaarden die in de wet, de statuten en de aandeelhoudersovereenkomst zijn vastgelegd.\u003Cbr />\nDe wet kent een aanbiedingsplicht: een aandeelhouder die zijn aandelen wil verkopen, moet deze eerst aan de medeaandeelhouders aanbieden. Dit waarborgt het besloten karakter van de BV. In de statuten en in de aandeelhoudersovereenkomst kan hiervan worden afgeweken, bijvoorbeeld op basis van de volgende twee regelingen:\u003C/p>\n\u003Cp>• De aandeelhouder die zijn aandelen wil verkopen en daarvoor een bod van een derde heeft ontvangen, moet de aandelen eerst tegen dezelfde prijs en voorwaarden aanbieden aan de overige aandeelhouders. Dit wordt ook wel right of first refusal genoemd. Indien de medeaandeelhouders dit recht niet binnen de overeengekomen termijn (bijvoorbeeld 30 dagen) uitoefenen, mag de verkopende aandeelhouder de aandelen aan de derde overdragen.\u003C/p>\n\u003Cp>• De aandeelhouder die zijn aandelen wil verkopen moet dit eerst schriftelijk kenbaar maken aan de overige aandeelhouders. Daarbij dient hij een prijs en de voorwaarden te benoemen waartegen hij bereid is de aandelen over te dragen. De overige aandeelhouders kunnen dit aanbod vervolgens binnen de overeengekomen termijn (meestal 30 dagen) aanvaarden. Dit wordt ook wel right of first offer genoemd. Indien de overige aandeelhouders het bod niet aanvaarden, kan de verkopende aandeelhouder de aandelen aan een derde aanbieden. Daarbij geldt de voorwaarde dat dit niet tegen gunstigere voorwaarden mag gebeuren dan aan de overige aandeelhouders is voorgesteld.\u003C/p>\n\u003Cp>Bovenstaande regelingen gaan vaak gepaard met uitzonderingen. Een overdracht van aandelen ten behoeve van fiscale optimalisatie, zonder dat een change of control plaatsvindt, zou bijvoorbeeld mogelijk moeten zijn. Investeringsfondsen bedingen vaak uitzonderingen voor andere affiliate transfers, zodat het fonds de vrijheid heeft de fondsstructuur te herstructureren.\u003C/p>\n\u003Ch4>\u003Cem>Verplichte aanbieding\u003C/em>\u003C/h4>\n\u003Cp>Aandeelhouders kunnen overeenkomen dat zij in bepaalde situaties verplicht worden hun aandelen over te dragen. Bijvoorbeeld bij:\u003C/p>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Beëindiging van de managementovereenkomst (wat ook een leaver-grond kan zijn, zie hierboven);\u003C/li>\n\u003Cli>Langdurige arbeidsongeschiktheid;\u003C/li>\n\u003Cli>Overlijden (in dat geval rust de verplichting op de erfgenamen);\u003C/li>\n\u003Cli>Verandering van zeggenschap (als de aandeelhouder een vennootschap is);\u003C/li>\n\u003Cli>Faillissement.\u003C/li>\n\u003C/ul>\n\u003Ch4>\u003Cem>Drag Along en Tag Along\u003C/em>\u003C/h4>\n\u003Cp>In de aandeelhoudersovereenkomst kunnen drag-along en tag-along bepalingen worden opgenomen. Een drag-along stelt aandeelhouders die hun aandelen aan een derde willen verkopen in staat om de overige aandeelhouders te dwingen onder dezelfde voorwaarden mee te doen aan de transactie. Deze clausule kan worden opgenomen om een verkoop van 100% van de aandelen aan een derde partij mogelijk te maken. Het is een veelvoorkomende bepaling op grond waarvan meerderheidsaandeelhouders de minderheidsaandeelhouders kunnen dwingen mee te doen aan een verkoop. Een goede drag-along bepaling wordt gezien als vereiste om een goede exit-waarde te kunnen bereiken, zonder dat minderheidsaandeelhouders dwars kunnen liggen, maar goede afspraken ter bescherming van de minderheidsaandeelhouders zijn een must.\u003Cbr />\nWaar een drag along is bedoeld ter versterking van de positie van meerderheidsaandeelhouders, is een tag along bedoeld ter bescherming van minderheidsaandeelhouders. Het voorkomt dat minderheidsaandeelhouders in de situatie komen dat alle grootaandeelhouders hun belang verkopen aan een derde partij, waardoor de minderheidsaandeelhouder met één of meerdere andere nieuwe aandeelhouders overblijft. Een tag along-recht kan worden geactiveerd wanneer bijvoorbeeld 40% of meer van de aandelen in het bedrijf aan een derde partij wordt aangeboden, met als gevolg dat de minderheidsaandeelhouders kunnen deelnemen aan de transactie met de derde partij en een evenredig deel van hun aandelen tegen identieke voorwaarden kunnen verkopen. Specifieke (co-)founder tag along-bepalingen komen ook wel voor.\u003C/p>\n\u003Ch4>\u003Cem>Waardering\u003C/em>\u003C/h4>\n\u003Cp>In de aandeelhoudersovereenkomst kun je richtlijnen vaststellen voor de waardering van de aandelen. De waardering kan dan vooraf worden bepaald, zodat discussie daarover op het moment van verkoop wordt voorkomen. Daarbij kun je ook onderscheid maken tussen good leavers en bad leavers. Maak afspraken over het proces, de tijdslijnen en de kosten.\u003C/p>\n\u003Ch2>Conclusie\u003C/h2>\n\u003Cp>Veel conflicten tussen aandeelhouders ontstaan doordat afspraken niet duidelijk vooraf zijn vastgelegd. Een goede aandeelhoudersovereenkomst waarborgt continuïteit van de onderneming en voorkomt dure procedures. Het bovenstaande geeft een indicatie van de onderwerpen waarover afspraken gemaakt moeten worden in een aandeelhoudersovereenkomst. Het is belangrijk om deze afspraken concreet af te stemmen op de betreffende onderneming, het bedrijfsmodel en de betrokken aandeelhouders.\u003C/p>\n\u003Cp>Het team van INC. biedt uitgebreide ondersteuning bij het vastleggen van de samenwerking in een aandeelhoudersovereenkomst en het oprichten van een onderneming. Neem contact op om jouw specifieke situatie te bespreken en laat INC. bijdragen aan jouw succes.\u003C/p>\n",{"nodes":404},[405,408],{"id":406,"name":40,"slug":407},"dGVybToyMQ==","financiering-investeringen",{"id":409,"name":36,"slug":410},"dGVybToxOQ==","nieuwe-bedrijven-spin-offs",{"id":412,"databaseId":413,"title":414,"uri":415,"slug":416,"insightFields":417,"insightCategories":419},"cG9zdDo1NjA=",560,"SAFE: snelle instrumenten voor vroege investeringen in startups.","https://inc.legal/insights/safe-voor-vroege-investeringen-in-startups/","safe-voor-vroege-investeringen-in-startups",{"title":221,"content":418},"\u003Cp>Voor innovatieve startups is vroege financiering cruciaal om hun product te kunnen ontwikkelen. Investeringen zijn nodig op een moment dat doorgaans nog geen omzet wordt gemaakt (pre revenue). Traditionele bankleningen zijn in deze fase niet haalbaar. Een aandelenverkoop is vaak onwenselijk voor zowel founders als investeerders. Voor founders is de waardering kort na oprichting nog te laag en treedt teveel verwatering op. Voor investeerders is de risk-reward verhouding nog scheef of is een serieuze waardering nog niet te maken. Convertible Loan Agreement (CLA) vormen daardoor vaak een aantrekkelijk alternatief. Een andere optie is de SAFE (Simple Agreement for Future Equity). Waar de Convertible Loan Agreement (CLA) in Nederland al langer bekend is, wint de SAFE snel terrein.\u003C/p>\n\u003Cp>Een aandelenverkoop is vaak onwenselijk voor zowel founders als investeerders. Voor founders is de waardering kort na oprichting nog te laag en treedt teveel verwatering op. Voor investeerders is de risk-reward verhouding nog scheef of is een serieuze waardering nog niet te maken. Convertible Loan Agreement (CLA) vormen daardoor vaak een aantrekkelijk alternatief. Een andere optie is de SAFE (\u003Cem>Simple Agreement for Future Equity\u003C/em>).\u003C/p>\n\u003Ch4>\u003Cem>Priced round\u003C/em>\u003C/h4>\n\u003Cp>\u003Cem>Wanneer startups geld ophalen door aandelen te verkopen (aandelenuitgifte) tegen een specifieke prijs per aandeel, wordt de startup gewaardeerd en is sprake van een ‘priced round’. In andere woorden, priced rounds zijn investeringsrondes op basis van een door de investeerder en de founders afgesproken waardering van de startup. De founders weten hoeveel aandelen zij zullen moeten uitgeven aan de investeerder en de founders weten hoeveel ze zullen verwateren. De investeerder weet precies wat zijn of haar belang zal worden. Aan de aandelen zitten stemrecht verbonden en op grond van de aandeelhoudersovereenkomst krijgt de investeerder allerlei rechten, zoals informatierechten en soms een veto-recht. De meeste Series-rondes zijn priced rounds.\u003C/em>\u003C/p>\n\u003Ch4>\u003Cem>Convertible round (unpriced round)\u003C/em>\u003C/h4>\n\u003Cp>\u003Cem>In de vroege fase (pre-seed, seed, late-seed) van de startup zijn de financieringsrondes vaak ‘unpriced rounds’. De rondes zijn vaak gestructureerd door instrumenten te gebruiken die op een later moment kunnen worden omgezet in aandelen, wanneer een waardering wordt uitonderhandeld door partijen of door andere investeerders. In de vroege seed-fase is de startup vaak nog volop in product development en het vinden van product-market fit en is van (noemenswaardige) omzet vaak geen sprake. Op zo’n moment is het ook erg lastig een startup te waarderen. Startups gebruiken in deze fase dan ook vaak converteerbare leningen of SAFEs om financiering op te halen.\u003C/em>\u003C/p>\n\u003Cp> \u003C/p>\n\u003Cp>In de vroege fase (pre-seed, seed, late-seed) van de startup zijn de financieringsrondes vaak ‘unpriced rounds’. De rondes zijn vaak gestructureerd door instrumenten te gebruiken die op een later moment kunnen worden omgezet in aandelen, wanneer een waardering wordt uitonderhandeld door partijen of door andere investeerders. In de vroege seed-fase is de startup vaak nog volop in \u003Cem>product development\u003C/em> en het vinden van \u003Cem>product-market fit \u003C/em>en is van (noemenswaardige) omzet vaak geen sprake. Op zo’n moment is het ook erg lastig een startup te waarderen. Startups gebruiken in deze fase dan ook vaak converteerbare leningen of SAFEs om financiering op te halen.\u003C/p>\n\u003Cp>De CLA is een lening is waar de startup rente over betaalt, met daarbij de mogelijkheid dat die lening op een later moment ‘converteert’ in aandelen door de uitgiftekoers te verrekenen met de lening plus opgebouwde rente. Niet iedere CLA converteert in alle gevallen, soms heeft de investeerder zelfs de keuze om al dan niet te converteren op een trigger event. De SAFE is een nog eenvoudiger instrument. De SAFE is de afspraak tussen investeerder en startup waarbij de investeerder een vooruitbetaling doet op een toekomstige aandelenuitgifte, wanneer de startup geld ophaalt in een Equity Financing ‘priced equity round’. Een vooruitbetaling op een latere aandelenuitgifte dus. De SAFE is geen lening en behoeft dan ook niet te worden terugbetaald als er geen conversie trigger is, en optionele conversie hoort niet thuis in een SAFE. De SAFE kent dan ook geen rente, vaak wel een valuation cap en/of discount rate. Daarover straks meer.\u003C/p>\n\u003Cp>Zowel de CLA als de SAFE is ontworpen om de investering snel te structureren en de waardering uit te stellen tot een volgende financieringsronde (Equity Financing). Ook een SAFE vereist minder juridische documentatie dan een aandelenuitgifte en ook een notaris is niet nodig. Ook zijn online meerdere templates te vinden, wat aanzienlijk in de kosten scheelt. Echter, ook bij het uitonderhandelen van een SAFE geldt dat ‘the devil is in the details’. Met de SAFE is het vaak voor founders onzeker hoeveel verwatering zal optreden bij de eerste priced round. Zeker SAFEs met post-money caps, zorgen voor snel oplopende verwatering. Mogelijk geef je als founder onbedoeld veel weg. Sommige investeerders prefereren ook priced rounds, omdat zij een waardering een fundamenteel onderdeel vinden van een investeringsbeslissing. Niet alle investeerders zijn dus bereid te investeren middels een SAFE en dat kan de fundraise bemoeilijken.\u003C/p>\n\u003Ch3>In dit artikel wordt uitgelegd:\u003C/h3>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Wat een SAFE en een EPOS zijn en hoe ze werken\u003C/li>\n\u003Cli>Welke juridische en fiscale aandachtspunten gelden in de Nederlandse context\u003C/li>\n\u003Cli>Welke strategische voordelen ze bieden voor startups en investeerders\u003C/li>\n\u003Cli>Welke bepalingen essentieel zijn om op te nemen\u003C/li>\n\u003Cli>Hoe je kiest welk instrument het best past bij jouw ronde\u003C/li>\n\u003C/ul>\n\u003Ch3>01      Wat is een SAFE?\u003C/h3>\n\u003Cp>De SAFE werd ontwikkeld door Y Combinator in de VS als alternatief voor converteerbare leningen. Converteerbare leningen werden vaak gezien als te complex. Met de SAFE heeft YCombinator een standaard ontwikkeld die founders en investeerders nauwelijks hoeven aanpassen; bedrag invullen, eventueel de valuation cap en discount, en tekenen.\u003C/p>\n\u003Cp>Zoals hierboven al werd uitgelegd, is de SAFE in de basis de afspraak waarbij de investeerder een vooruitbetaling doet op een toekomstige aandelenuitgifte. De SAFE converteert bij de eerstvolgende financieringsronde waarbij de startup wordt gewaardeerd en aandelen worden uitgegeven (Equity Financing, Qualified Financing, next equity financing). In tegenstelling tot veel CLA’s kent de SAFE doorgaans geen verval- of einddatum of maturity date, in principe geen rentecomponent en geen terugbetaling. Een SAFE bevat als gezegd vaak een valuation cap en/of een discount rate om de investeerder te belonen voor het risico dat in de vroege fase is gelopen vanwege de vooruitbetaling. Daarmee krijg de investeerder dus een lagere prijs per aandeel dan de investeerders in de priced equity ronde betalen.\u003C/p>\n\u003Cp>De SAFE is een instrument geschikt voor BV’s (besloten vennootschappen) en NV’s (aamloze vennootschappen) omdat het instrument converteert in aandelen. Een stichting, vereniging of coöperatie kan dan ook geen gebruik maken van dit instrument. Het Amerikaanse template van YCombinator moet wel op onderdelen worden aangepast, omdat het Amerikaanse systeem op onderdelen verschilt van het Nederlandse vennootschapsrecht.\u003C/p>\n\u003Cp>Door wie wordt het instrument gebruikt? Startups in de seed-fasen halen vaak met behulp van een SAFE geld op bij Angel investeerders, Venture Capital fondsen die investeren in early-stage startups, bij accelerator programma’s en bij bekenden: friends and family. Familiefondsen en andere investeerders raken ook steeds meer bekend met het instrument.\u003C/p>\n\u003Ch3>02      Kwalificatie SAFE: vreemd vermogen of kapitaal?\u003C/h3>\n\u003Cp>De Amerikaanse SAFE is bedoeld als onherroepelijke kapitaalstorting en kwalificeert niet als lening. De fiscale behandeling van de Amerikaanse SAFE verloopt doorgaans dan ook volgens het systeem van capital gains tax. De SAFE kent in Nederland soms onduidelijkheid over de fiscale kwalificatie. Omdat er in principe geen terugbetalingsverplichting is, dragen investeerders volledig equity-risico. Het ontbreken van een rente-component wekt ook de suggestie dat sprake is van kapitaal of eigen vermogen in plaats van een lening. Echter, omdat de SAFEs in sommige gevallen tot leiden tot een contractueel recht op terugbetaling (bijvoorbeeld in geval van een Disollution Event, waarover straks meer) is het onzeker of de SAFE naar Nederlands recht kwalificeert als kapitaal of wellicht toch als vreemd vermogen. Van geval tot geval zal moeten worden bekeken hoe de SAFE werkelijk kwalificeert.\u003C/p>\n\u003Ch3>03      Essentiële bepalingen in SAFE-overeenkomsten\u003C/h3>\n\u003Cp>\u003Cem>Trigger events\u003C/em>: Bij een SAFE is het cruciaal goed af te spreken wanneer de conversie of aandelenuitgifte plaatsvindt. Bij een SAFE gaat het meestal om de volgende equity-financing of Qualified Financing. De Equity Financing kan worden omschreven als ‘de eerstvolgende uitgifte van nieuwe aandelen’, waarmee iedere aandelenuitgifte een trigger voor conversie oplevert. Ook zie je SAFEs waarin niet iedere aandelenuitgifte een Equity Financing en daarmee trigger voor conversie oplevert, maar alleen als met de aandelenuitgifte een bepaald bedrag is gemoeid. Spreek dus goed af wat een Equity of Qualified Financing is en wanneer de SAFE converteert.\u003C/p>\n\u003Cp>Naast de Equity Financing bevatten de meeste SAFEs ook de begrippen Liquidity Event (liquidatiegebeurtenis) en Dissolution Event. Liquidity Events kunnen zijn een verkoop van aandelen door de founders, een change of control (bijvoorbeeld als gevolg van die aandelenverkoop of als gevolg van een fusie), een beursgang maar bijvoorbeeld ook een verkoop van alle of nagenoeg alle materiële activa van de startup. Een Dissolution Event is een ontbinding of bedrijfsbeëindiging. Op een dergelijk moment moet op de SAFE investeerder worden gecompenseerd door terugbetaling of door een uitgifte van aandelen. De cash vergoeding wordt vaak berekend door te berekenen wat de investeerder zou hebben ontvangen als de SAFE was geconverteerd direct voorafgaand aan het Liquidity Event. Een vast bedrag ter cash vergoeding (bijvoorbeeld 1x of 2x het bedrag van de SAFE) zien we ook regelmatig. In het YCombinator model lees je terug dat aan de SAFE een liquidatiepreferentie wordt verbonden die fungeert als een standaard non-participating liquidatiepreferentie op preferente aandelen. De SAFE investeerder krijgt zo (zo stelt het contract in elk geval) voorrang op een aantal andere crediteuren.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Co\u003C/em>\u003Cem>nversion of SAFE shares:\u003C/em> In de SAFE is (vaak in de definities) opgenomen in welk soort aandelen de SAFE converteert in geval van een priced round. Vaak zijn dit zogenoemde ‘preferred shares’ ofwel de meest senior klasse aandelen die worden uitgegeven aan investeerders in de priced round of Equity Financing. Hierop kunnen templates worden aangepast. Moeten investeerders converteren in een STAK of Coöperatie? Dan is de SAFE overeenkomst het moment om dat goed op te nemen. Zonder andersluidende afspraak, converteren investeerders naar preferente aandelen.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Valuation Caps:\u003C/em> De SAFE bevat een formule op basis waarvan achteraf (bij de Equity Financing) kan worden berekend hoeveel SAFE preferred shares moeten worden uitgegeven aan de investeerder. Het vertrekpunt is de prijs per aandeel die nieuwe investeerders betalen in de Equity Financing. Vervolgens kan de SAFE een discount (korting) op die prijs per aandeel toepassen.\u003C/p>\n\u003Cp>Eveneens mogelijk is een valuation cap: een maximale waardering van de startup in de Equity Financing. Een valuation cap houdt in dat indien de waardering van de startup in de Equity Financing hoger is dan de valuation cap, dat de fictieve lagere valuation cap wordt gebruikt om de prijs per aandeel te bepalen, in plaats van de hogere waardering bij de Equity Financing.\u003C/p>\n\u003Cp>Van groot belang is duidelijkheid over de vraag of sprake is van een ‘pre-money valuation cap’ of een ‘post-money valuation cap’. Het volgende voorbeeld maakt het verschil duidelijk:\u003C/p>\n\u003Cblockquote>\n\u003Ch4>\u003Cem>Pre-money SAFE\u003C/em>\u003C/h4>\n\u003Cp>\u003Cem>Een investeerder investeert €500.000 via een SAFE met een \u003Cstrong>pre-money valuation cap\u003C/strong> van €2.500.000. Op het moment van de equity financing heeft de startup op volledig verwaterde basis 120.000 uitstaande aandelen.\u003C/em>\u003Cbr />\n\u003Cem>De conversieprijs per aandeel wordt als volgt berekend: Prijs per aandeel = €2.500.000 delen door 120.000 = €20,83\u003C/em>\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>De investering van €500.000 gedeeld door €20,83 resulteert in \u003Cstrong>24.000 aandelen\u003C/strong>, wat de investeerder een belang van \u003Cstrong>16,67%\u003C/strong> geeft na conversie.\u003C/em>\u003C/p>\n\u003Ch4>\u003Cem>Post-money SAFE\u003C/em>\u003C/h4>\n\u003Cp>\u003Cem>Een investeerder investeert €500.000 via een SAFE met een \u003Cstrong>post-money valuation cap\u003C/strong> van €2.500.000. In dit geval wordt het aandelenpercentage berekend door het investeringsbedrag te delen door de post-money valuation cap: €500.000 delen door €2.500.000 = 0,2 ofwel 20%.\u003C/em>\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Dit betekent dat de investeerder recht heeft op \u003Cstrong>20% van het bedrijf na conversie\u003C/strong>. Stel dat de onderneming vóór conversie 120.000 aandelen uit had staan, dan ontvangt de investeerder \u003Cstrong>30.000 nieuwe aandelen\u003C/strong>, wat resulteert in een totaal van 150.000 aandelen na de financieringsronde (30.000 ÷ 150.000 = 20%).\u003C/em>\u003C/p>\n\u003C/blockquote>\n\u003Cp> \u003C/p>\n\u003Cp>De Post-money valuation cap betekent (in de meeste templates) dat het de plafond-waarde of cap is van de waardering met inbegrip van alle investeringen door middel van een SAFE. De Pre-money valuation cap is de plafond-waarde of cap voorafgaand aan de ontvangst van de investeringen door middel van de SAFE (of andere converteerbare instrumenten). De Pre-money valuation cap en de Post-money valuation cap zijn dus twee begrippen die bijna hetzelfde betekenen, maar zien op een ander moment in de tijd. De Pre-money cap is de Post-money cap minus de SAFE bedragen. Simpel gezegd: Pre-money cap = Post-money cap \u003Cem>min\u003C/em> SAFE amounts.\u003C/p>\n\u003Cp>Het stapelen van SAFEs kan daardoor voor founders tot onbedoeld veel verwatering zorgen, want iedere SAFE verlaagt immers de Pre-money cap. Verwatering van aanvullende SAFEs komt daarmee uitsluitend terecht bij de founders.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Discount, korting\u003C/em>: De discount of korting in een SAFE geeft investeerders korting op de prijs per aandeel die wordt uitgegeven in de priced round of Equity Financing. Het is een alternatieve wijze van het berekenen van het aantal aandelen dat moet worden uitgegeven bij conversie van de SAFE, als geen valuation cap is afgesproken of als de waardering in de Equity Financing lager is dan de afgesproken valuation cap. Als zowel een discount als een valuation cap zijn afgesproken, ontvangt de investeerder meestal het meerdere van de twee conversie-opties.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Most Favored Nation\u003C/em>: Sommige investeerders vragen om een Most Favored Nation-clausule (MFN), zodat zij altijd automatisch een voorwaarden upgrade krijgen als later met andere\u003Cbr />\ninvesteerders SAFEs worden aangegaan tegen gunstiger voorwaarden. Als latere investeerders bijvoorbeeld een lagere valuation cap krijgen, of een hogere discount, dan wordt de SAFE van de oorspronkelijke investeerder ook op deze punten aangepast. Wanneer de SAFE converteert in aandelen, heeft deze clausule geen werking meer.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Pro rata rights: \u003C/em>Aandeelhouders hebben doorgaans op grond van de Nederlandse wet en op grond van de statuten een voorkeursrecht bij toekomstige uitgiften van nieuwe aandelen, op grond waarvan zij het recht hebben een pro rata deel van de nieuw uit te geven aandelen te kopen. Op die wijze kunnen aandeelhouders verwatering voorkomen – als ze bereid zijn mee te doen en kapitaal storten, pay or dilute. Een SAFE investeerder is nog geen aandeelhouder, maar wil vaak wel het recht bedingen mee te mogen doen bij volgende investeringsrondes, zoals de Equity Financing. Bij een SAFE-overeenkomst worden daarom ook pro rata rechten bedongen – het recht om in toekomstige financieringsronden mee te investeren om het percentage ownership te behouden. Een dergelijke clausule wordt doorgaans niet in de hoofdovereenkomst zelf opgenomen, maar in een ‘pro rata rights side letter’. Deze side letter wordt gelijktijdig met de SAFE ondertekend en is tekstueel gekoppeld aan de SAFE. Het doel is om de investeerder de mogelijkheid te garanderen zijn of haar aandeel in de onderneming te kunnen handhaven bij toekomstige kapitaalinjecties, mits de investeerder actief blijft deelnemen aan deze rondes.\u003C/p>\n\u003Ch3>04     Strategische voordelen\u003C/h3>\n\u003Cp>Het oplossen van de waarderingsuitdaging in de vroege fase – Het waarderen van jonge bedrijven kent inherente moeilijkheden. Traditionele methoden zoals EBITDA-multiples of discounted cash flow-analyses schieten tekort om de groeipotentie te vangen. Met een SAFE kan de waardering worden uitgesteld totdat de startup een financiële historie heeft opgebouwd en een robuustere groeitraject heeft, waarbij de waardering aansluit bij die van een toekomstige investeerder (bij een Equity Financing).\u003Cbr />\nEen versneld financieringsproces – Een ander voordeel van de SAFE is de snelheid waarmee deze afgewikkeld kan worden. SAFEs kunnen de fundraising aanzienlijk versnellen. Van de documentatie zijn veel templates beschikbaar. Notariële betrokkenheid wordt vermeden omdat aandelen nog niet behoeven te worden uitgegeven. Onderhandelingen over aandeelhoudersovereenkomsten worden uitgesteld. Dat verlaagt de juridische complexiteit en maakt het instrument aantrekkelijk. Templates zijn ruim beschikbaar en behoeven vanuit een internationale context maar op enkele onderdelen te worden aangepast naar de Nederlandse situatie. Dat maakt het aantrekkelijk voor internationale investeerders.\u003C/p>\n\u003Ch3>05     Uitdagingen\u003C/h3>\n\u003Cp>\u003Cem>Niet alle investeerders investeren in SAFEs:\u003C/em> Niet alle investeerders willen het waarderingsvraagstuk uitstellen. Aan de andere kant: wellicht zijn die investeerders ook minder geneigd te investeren in de seed-fase van start-ups, wat een bijzondere risicotolerantie vraagt van investeerders.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Verwatering\u003C/em>: Voor founders is het belangrijk een goede cap table te maken en goed bij te houden, om negatieve verrassingen bij conversie van Post-money capped SAFEs te voorkomen.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Juridische vereisten\u003C/em>: Volgens het Nederlands vennootschapsrecht kwalificeren SAFE’s als “rechten op toekomstige uitgifte van aandelen”. Dit vereist een aandeelhoudersresolutie en kan voorkeursrechten activeren, tenzij deze uitgesloten zijn. Een correcte vastlegging van de aandeelhoudersresolutie (en soms ook goedkeuring door de raad van commissarissen) is juridisch noodzakelijk.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Templatevalkuilen\u003C/em>: Online templates die worden geleverd met aanvullende side letters, kunnen de belangen van investeerders bevoordelen. Dit geldt met name voor bepalingen over voorbehouden aangelegenheden, garanties en convenanten. Deze bepalingen kunnen de operationele vrijheid aanzienelijk beperken door goedkeuring van de geldverstrekker zelfs voor routinematige beslissingen verplicht te stellen. Snelheid van governance en het voorkomen van blokkerende stemmen door minderheidsinvesteerders is essentieel voor een startup; zorg er dus voor dat de goedkeuringsprocedures licht en snel zijn. Zowel investeerders als oprichters moeten zich bewust zijn van deze valkuilen.\u003C/p>\n\u003Ch2>Gespecialiseerde ondersteuning bij fundraising\u003C/h2>\n\u003Cp>Het navigeren door fundraising trajecten vereist strategisch juridisch advies, afgestemd op de betreffende branche, het bedrijfsmodel en de betrokken stakeholders.\u003Cbr />\nHet gespecialiseerde team van INC. biedt uitgebreide ondersteuning aan oprichters van startups en scale-ups én hun investeerders tijdens het gehele financieringstraject: van het ontwerpen van pitchdecks en modelleren van cap tables, tot eerste onderhandelingen, vastlegging, conversie en verder.\u003C/p>\n\u003Cdiv>Neem contact op met INC. om jouw startup-idee te bespreken en te ontdekken hoe wij kunnen bijdragen aan jouw succes.\u003C/div>\n",{"nodes":420},[421,422],{"id":406,"name":40,"slug":407},{"id":409,"name":36,"slug":410},{"id":424,"databaseId":425,"title":426,"uri":427,"slug":428,"insightFields":429,"insightCategories":431},"cG9zdDo1NjI=",562,"Convertible Loan Agreements (CLAs): de belangrijkste kenmerken uitgelicht voor startup founders en investeerders","https://inc.legal/insights/convertible-loan-agreements/","convertible-loan-agreements",{"title":221,"content":430},"\u003Cp>Voor innovatieve startups is vroege financiering cruciaal om hun product te ontwikkelen, \u003Cem>product market fit\u003C/em> te verkennen en de markt te betreden. Traditionele bankleningen zijn in deze fase zelden haalbaar en voor een equity (aandelen) financiering is het vaak te vroeg. Een alternatief instrument is de converteerbare lening: de lening die op een later moment (vaak bij de volgende equity investeringsronde) kan worden omgezet in aandelen. De CLA is bij startups en bij investeerders een aantrekkelijk investeringsinstrument.\u003C/p>\n\u003Cp>Op het eerste gezicht zijn CLAs eenvoudig: weinig papierwerk, geen notariële akten, waarderingsdiscussies uitgesteld en volop online-sjablonen beschikbaar. Deze schijnbare eenvoud verklaart hun populariteit onder founders met een scherp oog voor kosten. Achter die eenvoud schuilen echter belangrijke complexiteiten. Veel founders en investeerders onderschatten dat de werkelijke prijs van het eigen vermogen pas bij conversie bekend wordt, wat kan leiden tot onverwachte verwatering voor founders en mogelijk een teleurstellend rendement voor investeerders. Sommige doorgewinterde investeerders mijden CLAs om precies die reden.\u003C/p>\n\u003Cp>Daarnaast beperken CLAs vaak de operationele vrijheid van de founder, omdat veel belangrijke besluiten gedurende de looptijd van de lening de goedkeuring van de investeerder vereisen. Of daarvan sprake is, hangt af van de inhoud van de CLA documentatie. De flexibiliteit van het instrument is groot en we zien CLAs in alle vormen en maten voorbij komen, van een two-pager tot een contract van vijftien pagina’s met uitgebreide \u003Cem>covenants, representations and warranties\u003C/em>.\u003C/p>\n\u003Cp>Deze gids geeft je de handvatten om CLAs strategisch te onderhandelen en de valkuilen van generieke – vaak investor-friendly – templates te vermijden.\u003C/p>\n\u003Ch3>Na het lezen van dit artikel weet je:\u003C/h3>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Wat een converteerbare lening is en hoe die werkt\u003C/li>\n\u003Cli>Welke strategische voordelen CLAs bieden voor startups én investeerders\u003C/li>\n\u003Cli>Op welke punten je als founder of investeerder écht duidelijke afspraken moet maken\u003C/li>\n\u003Cli>Welke cruciale clausules je onder de loep moet nemen voor je tekent\u003C/li>\n\u003C/ul>\n\u003Ch3>01       Wat is een Convertible Loan Agreement (CLA)?\u003C/h3>\n\u003Cp>Een converteerbare lening (CLA) is in wezen een gewone geldlening: de uitlener verstrekt geld (in de vorm van vreemd vermogen) tegen een vergoeding in de vorm van rente. Na de einddatum moet de lening worden afgelost. Waar een converteerbare lening zich onderscheidt van een gewone lening, is dat de converteerbare lening wordt terugbetaald door conversie in aandelen of certificaten. Bij zo’n conversie geeft de vennootschap aandelen uit aan de investeerder, waarbij de lening plus opgebouwde rente wordt verrekend met de uitgifteprijs. Concreet is een CLA dus een rente dragende voorfinanciering op toekomstige aandelenuitgifte, tegen een waardering die later wordt vastgesteld.\u003C/p>\n\u003Ch3>02       Veelvoorkomende trigger-events\u003C/h3>\n\u003Cp>Trigger-events bepalen wanneer de converteerbare lening kan worden omgezet in aandelen. De afgesproken einddatum (\u003Cem>maturity date) \u003C/em>is vaak zo’n moment: aan het einde van de looptijd kan de lender kiezen voor terugbetaling of conversie. Een andere trigger is een “Qualified Financing” of “Equity Financing”: bij een nieuwe investeringsronde mag de lender converteren tegen dezelfde voorwaarden als de nieuwe investeerders, soms met een afgesproken korting. Ook “Liquidity Events” (denk aan verkoop van de onderneming) en “Events of Default” (zoals wanbetaling, faillissement of stillegging van de activiteiten) zijn gangbare triggers.\u003C/p>\n\u003Cp>Er is geen universeel CLA template. De meest gebruikte vorm laat conversie plaatsvinden bij een Qualified Financing tegen de prijs van die ronde of een nader overeen te komen waardering. Populariteit wint echter de “always-convertible” variant: converteerbare leningen die op de vervaldatum altijd omzetten tegen een vooraf vastgestelde aandeelprijs, al dan niet met tussentijdse aanpassingsmechanismen. Ook “Fixed-Percentage Convertible Notes” – leningen die bij conversie een vast aandelenpercentage opleveren, zien we steeds vaker. Een vergelijkbaar instrument is de SAFE en ook die wint aan populariteit.\u003C/p>\n\u003Ch3>03       Strategische voordelen\u003C/h3>\n\u003Ch4>\u003Cem>Waarderingsuitdagingen in de vroege fase \u003C/em>\u003C/h4>\n\u003Cp>Het waarderen van bedrijven in de vroege fase brengt inherente moeilijkheden met zich mee. Traditionele methoden zoals EBITDA-multiples of discounted cash flow berekeningen schieten tekort en weten vaak niet het groeipotentieel van de startup goed te becijferen. Met een CLA kan de waardering worden uitgesteld tot een moment waarop de start-up een product heeft ontwikkeld, \u003Cem>product market fit \u003C/em>heeft bereikt en commerciële tractie kan laten zien. Bijkomend voordeel is dat bij de waardering vaak wordt aangehaakt bij de waardering die met investeerders wordt afgesproken in de priced round (Qualified Financing).\u003C/p>\n\u003Ch4>\u003Cem>Fiscaal voordeel investeerder\u003C/em>\u003C/h4>\n\u003Cp>Voor de investeerder biedt de CLA een potentieel belastingvoordeel voor wanneer de startup het niet redt. Investeerders kunnen (een deel van) de lening afschrijven, welke afschrijvingen vaak fiscaal aftrekbaar zijn. Tot het moment van conversie kwalificeert de investeerder als een gewone schuldeiser, wat betekent dat (\u003Cem>in theorie) \u003C/em>de investeerder bij een onverhoopt faillissement aan de beurt komt vóórdat aandeelhouders hun inleg terug krijgen. Pas na conversie wordt de investeerder een aandeelhouder (of houder van certificaten van aandelen).\u003C/p>\n\u003Ch4>\u003Cem>Fundraising in een hogere versnelling\u003C/em>\u003C/h4>\n\u003Cp>Een ander voordeel van de CLA is de snelheid waarmee deze kan worden opgezet. Fundraising met een CLA is aanzienlijk sneller dan een equity ronde. De documentatie is relatief \u003Cem>basic\u003C/em> een lening met standaard voorwaarden (looptijd, rentepercentage) plus goede bepalingen over de conversie. Een notaris is nog niet vereist en onderhandelingen over aandeelhoudersovereenkomsten worden uitgesteld.\u003C/p>\n\u003Ch3>04       Overwegingen ten aanzien van kosten\u003C/h3>\n\u003Cp>Hoewel CLA’s bepaalde kosten (zoals notariskosten) uitstellen, vereist conversie uiteindelijk wel een notariële akte. Conversie van verschillende converteerbare leningen tegelijkertijd kan daarnaast complexe onderhandelingen initiëren rondom waardering, cap table berekeningen en aandeelhoudersrechten, vooral wanneer conversie wordt getriggerd door een Qualified Financing of wanneer de investeerderspool bestaat uit een groot aantal angel investeerders (die mogelijk hebben geïnvesteerd via sharefunding platforms). Een deel van de kostenbesparing die wordt gerealiseerd bij het aangaan van de CLAs, komt daarmee bij conversie terug en een Qualified Financing waarbij CLAs converteren is vaak meer complex en meer kostbaar.\u003C/p>\n\u003Ch3>05       Belangrijke aandachtspunten bij de onderhandelingen\u003C/h3>\n\u003Cp>Founders en investeerders dienen de volgende belangrijke aspecten mee te nemen tijdens onderhandelingen:\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Legal Requirements: \u003C/em>Onder het Nederlandse vennootschapsrecht kwalificeren CLA’s als “rechten op een toekomstige aandelenuitgifte,” wat een aandeelhoudersbesluit vereist en mogelijk voorkeursrechten kan triggeren tenzij die worden uitgesloten. Juiste documentatie van een aandeelhoudersbesluit (en soms goedkeuring van andere vennootschapsorganen) zijn juridisch noodzakelijk.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Template valkuilen: \u003C/em>Online templates versnellen het proces en het scheelt tijd en geld. Echter, veel beschikbare templates zijn relatief \u003Cem>investor-friendly, \u003C/em>bijvoorbeeld ten aanzien van garanties en convenanten. Deze bepalingen kunnen de operationele vrijheid en snelheid van governance aanzienlijk beperken, waarbij goedkeuring van de verstrekker vereist is voor zelfs routinematige zakelijke beslissingen. Snelheid van governance en het voorkomen van blokkerende stemmen van kleine investeerders is essentieel voor een startup (en dus in het belang van zowel investeerder als startup), dus zorg ervoor dat goedkeuringsprocedures licht en snel zijn.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Waarderingsmethode en cap tables\u003C/em>: Hoewel CLA’s waarderingsdiscussies uitstellen, leert de ervaring dat toch al in zekere mate over de waardering wordt gesproken bij het aangaan van de CLA (bijvoorbeeld bij onderhandelingen over een \u003Cem>valuation cap\u003C/em>) of dat onderhandeld wordt over een waarderingsmethode bij conversie zonder dat sprake is van een Qualified Financing. Overweeg voor die gevallen om vooraf overeenstemming te bereiken over de waarderingsmethode voor conversiescenario’s. Reken verschillende scenario’s door in cap table bestanden en voeg die toe aan de documentatie, zodat alle betrokken partijen een duidelijk beeld hebben van de berekeningsmethode en de gevolgen voor de uitgifteprijs en verwatering.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Valuation Cap: \u003C/em>Een waarderingsplafond of valuation cap wordt opgenomen ter bescherming (en ten gunste) van investeerders. Als conversie plaatsvindt tegen de afgesproken cap, wordt de startup door andere investeerders dus hoger gewaardeerd. De vroege CLA investeerder krijgt bij conversie een grotere aandelenpositie dan gerechtvaardigd door de werkelijke waarde van het bedrijf op moment van conversie met als gevolg dat founders sterker verwateren. Aan de andere kant mogen juist de vroege fase investeerders worden beloond voor het risico dat ze hebben genomen. Onderhandel hierover zorgvuldig. Bepaal ook of het een Pre-money valuation cap betreft of dat een Post-money valuation cap wordt bedoeld. De Pre-money cap is de waardering zonder dat het bedrag van de CLA wordt meegerekend; de Post-money cap is de waardering met inbegrip van het bedrag van de CLA.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Series A aandeelhoudersrechten: \u003C/em>Wees je bewust van de standaardclausule die in bijna alle templates wordt gevonden die de CLA-houder gelijke rechten en een gelijke positie geeft als een toekomstige Qualified Financing investeerder. Deze investeerders ontvangen vaak aanzienlijk gunstiger (financiële) voorwaarden zoals een liquidatiepreferentie en anti-verwatering (\u003Cem>down-round beschermingen\u003C/em>), die op hun beurt ook zouden gelden voor de CLA-investeerder. Vooral als de CLA-houder veel meer aandelen ontvangt door een Cap of een discount dan je zou verwachten op basis van zijn inleg, kan een gelijke liquidatiepreferentie de founder wel eens duur komen te staan. Beperk liquidatiepreferenties dan ook altijd tot de cash-geïnvesteerde bedragen en creëer indien nodig een andere (schaduw)aandelenklasse.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Employee Incentive Plans:\u003C/em> Een werknemersparticipatieplan, ESOP, EIP of optieplan is vaak noodzakelijk om talent aan te trekken. Maak nu al in de CLA en op de cap table ruimte voor werknemersparticipatie en zorg ervoor dat werknemersincentiveplan wordt afgestemd en spreek af welke (huidige of toekomstige) aandeelhouders zullen verwateren door een dergelijk incentiveplan.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Aandeelhoudersovereenkomst: \u003C/em>Post-conversie aandeelhoudersovereenkomsten beschermen investeerderbelangen, maar oprichters moeten ook hun positie beschermen. Idealiter onderhandel je over belangrijke aandeelhoudersovereenkomstvoorwaarden voordat je de CLA tekent. Zo behouden founders nog enige leverage. In het geval van een conversie door Series A-financiering kunnen de onderhandelingen voor een aandeelhoudersovereenkomst complex worden en krijgt de CLA investeerder soms een sterke onderhandelingspositie.\u003C/p>\n\u003Ch3>06       De belangrijkste CLA clausules\u003C/h3>\n\u003Cp>Het begrijpen van deze veelvoorkomende bepalingen zal de onderhandelingen vergemakkelijken en versnellen:\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Hoofdsom: \u003C/em>Het investeringsbedrag, dat kan worden verstrekt als een lump sum, milestone-gebaseerde tranches, of op aanvraag. Eenmaal verstrekt worden hoofdsommen typisch niet-terugbetaalbaar behalve door conversie of bij vervaldatum of \u003Cem>maturity\u003C/em>. Founders moeten automatische conversie (in tegenstelling tot optionele conversie) bepalingen nastreven waar mogelijk.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Rente\u003C/em>\u003Cem>:\u003C/em> Rente accumuleert op de hoofdsom tot conversie of terugbetaling. Ken het verschil tussen enkelvoudige en samengestelde rente: enkelvoudige rente is het percentage over de oorspronkelijke hoofdsom, samengestelde rente (\u003Cem>compound interest\u003C/em>) is rente over de hoofdsom, waarbij de rente periodiek (jaarlijks, maar soms nog sneller) wordt opgeteld bij de hoofdsom en je rente-op-rente krijgt. Anders dan conventionele leningen met reguliere betalingen, wordt rente op converteerbare leningen of notes vaak samengesteld in plaats van enkelvoudig. Onderschat het \u003Cem>compounding effect\u003C/em> van CLA’s met samengestelde rente niet.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Maturity Date, vervaldatum:\u003C/em> De vervaldatum van de lening, die vaak conversie- of terugbetalingsrechten triggert. Typische periodes variëren van één jaar (kort) tot drie jaar (standaard) tot 5+ jaar (verlengd). Spreek af wat op maturity gebeurt: conversie of terugbetaling, en hoe de conversie wordt berekend zonder Qualified Financing. Terugbetaling is vaak voor de startup niet zomaar mogelijk, wat een onmiddellijke liquiditeitsdruk kan veroorzaken.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Discount\u003C/em>: Wanneer conversie plaatsvindt bij een Qualified Financing, ontvangen CLA-houders doorgaans een korting op de prijs betaald door nieuwe investeerders, als beloning voor hun eerdere risico. Kortingspercentages hebben direct impact op founder-verwatering.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Valuation Cap: \u003C/em>Dit stelt een maximum waardering vast voor conversieberekeningen, wat voor investeerders de \u003Cem>return on investment\u003C/em> vergroot. Met een €5 miljoen Pre-money cap en een volledig verwaterd aandelenkapitaal van 10.000 aandelen, zou een €1 miljoen CLA 2.000 aandelen opleveren ofwel 16,67%. In hetzelfde scenario, maar met een €3 miljoen Pre-Money cap, zou dezelfde CLA 3.334 aandelen opleveren ofwel 25%. Het verschil kan aanzienlijk zijn en neemt nog verder toe als niet een Pre-money cap maar een Post-money cap wordt afgesproken (zie hierboven). Wees je bewust van het verschil.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Conversieberekening:\u003C/em> De formule die de aandelenprijs bij conversie bepaalt heeft significante impact op aandelenverhouding na conversie. Een veelgebruikte formule voor het berekenen van de prijs per aandeel is de pre-money waardering gedeeld door de volledig verwaterde kapitalisatie van het bedrijf. Zorg ervoor dat alle partijen het eens zijn over de exacte betekenis van die termen. Hierin kan besloten liggen of sprake is van een Pre-money of een Post-money cap, bijvoorbeeld. Naast conversie tegen een valuation cap of discount, zien we ook wel eens CLA’s die tegen een vaste waardering converteren, eventueel in combinatie met clausules op grond waarvan die waardering in bepaalde gevallen nog kan worden bijgesteld. Voeg in elk geval cap table scenario’s toe om ervoor te zorgen dat iedereen op dezelfde lijn zit.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Conversie aandelen: \u003C/em>Deze bepalingen bepalen welke klasse aandelen investeerders ontvangen bij conversie. Vaak converteert de CLA naar de meest senior klasse aandelen beschikbaar bij conversie op vervaldatum of converteert de CLA naar de klasse aandelen die worden uitgegeven in de Qualified Financing die conversie triggerde. Wees behoedzaam voor liquidatiepreferenties (en onbedoelde \u003Cem>phantom liquidation preference \u003C/em>of \u003Cem>liquidation preference overhangs\u003C/em>). In de Nederlandse markt is het bovendien gebruikelijk om Angel investeerders te laten converteren naar zogenoemde certificaten van aandelen, uitgegeven door een stichting administratiekantoor (STAK) die de aandelen in beheer houdt ten behoeve van de investeerders. Zo wordt zeggenschap gescheiden van economische rechten, wat de governance en de lengte van de cap table ten goede komt. Waar de Nederlandse STAK-structuur fiscaal neutraal (of ‘transparant’) is wanneer goed opgezet, moeten in de VS gebaseerde investeerders in Nederlandse bedrijven de belastingimplicaties van een STAK structuur verifiëren vanwege bijzondere Amerikaanse belastingregels.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Aandeelhoudersovereenkomst: \u003C/em>Post-conversie governance vereist zorgvuldige planning. CLA-documentatie specificeert vaak dat geconverteerde investeerders “standaard” minderheidsbeschermingen ontvangen, maar deze kunnen dramatisch variëren. Wees voorzichtig met bepalingen die CLA-houders dezelfde rechten geven als \u003Cem>later-stage\u003C/em> investeerders met grotere investeringen, omdat dit disproportionele invloed creëert.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Zekerheden:\u003C/em> Anders dan bankfinanciering bevatten CLA’s zelden zekerheden. Dit verhoogt investeerders risico, wat deels de hogere rentepercentages en equity upside verklaart. Hoewel CLA-houders hoger staan dan aandeelhouders in faillissementsscenario’s, blijven de vooruitzichten voor CLA investeerders minimaal. Toch is het vestigen van zekerheden ongebruikelijk.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Garanties, representations & warranties\u003C/em>\u003Cem>: \u003C/em>CLA-investeerders vragen in de regel. Tech startups kunnen aanvullende intellectuele eigendomsgaranties verwachten die eigendom en registratiestatus bevestigen. Uitgebreidere sets garanties komen ook wel eens voor.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Covenanten: \u003C/em>Anders dan aandeelhouders met statutaire rechten, blijven CLA-investeerders crediteuren tot conversie. Als crediteuren hebben ze geen stemrecht. Om die reden worden in CLA documentatie vaak convenanten opgenomen die informatierechten aan investeerders verlenen en goedkeuringsvereisten in het leven roepen voor bepaalde rechtshandelingen of zakelijke beslissingen.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Most Favored Nation:\u003C/em> Voor zover het aantrekken van aanvullende converteerbare leningen of het uitgeven van nieuwe aandelen niet wordt geblokkeerd door convenanten (zie hierboven), vragen CLA-investeerders soms om \u003Cem>most favored nation\u003C/em> behandeling, wat betekent dat zij worden gecompenseerd voor latere meer gunstige voorwaarden gegeven aan elke volgende investeerders. De \u003Cem>most favored nation\u003C/em> kan worden beperkt tot financiële voorwaarden, zoals rente, cap en discount, maar ook bijvoorbeeld een liquidatiepreferentie. Onbeperkte MFN-clausules kunnen toekomstige financieringsflexibiliteit beperken.\u003C/p>\n\u003Ch2>Gespecialiseerde ondersteuning bij fundraising\u003C/h2>\n\u003Cp>Het navigeren door fundraising trajecten vereist strategisch juridisch advies, afgestemd op  de betreffende branche, het specifieke bedrijfsmodel en de betrokken stakeholders.\u003C/p>\n\u003Cp>Het gespecialiseerde team van INC. biedt uitgebreide ondersteuning aan oprichters van startups en scale-ups én hun investeerders tijdens het gehele financieringstraject: van het ontwerpen van pitchdecks en modelleren van cap tables, tot eerste onderhandelingen, vastlegging, conversie en verder.\u003C/p>\n\u003Cdiv>Neem contact op met INC. om jouw startup-idee te bespreken en te ontdekken hoe wij kunnen bijdragen aan jouw succes.\u003C/div>\n",{"nodes":432},[433,434],{"id":406,"name":40,"slug":407},{"id":409,"name":36,"slug":410},{"id":436,"databaseId":437,"title":438,"uri":439,"slug":440,"insightFields":441,"insightCategories":443},"cG9zdDo1NjM=",563,"Legal ins & outs van een solide IP strategie","https://inc.legal/insights/legal-ins-outs-van-een-solide-ip-strategie/","legal-ins-outs-van-een-solide-ip-strategie",{"title":221,"content":442},"\u003Cp>Iedere organisatie heeft te maken met IP, oftewel \u003Cem>intellectual property\u003C/em>. De naam van een onderneming – zoals de naam INC. bij ons advocatenkantoor – is bijvoorbeeld IP, en die wordt automatisch beschermd door de Handelsnaamwet.\u003C/p>\n\u003Cp>IP is een verzamelnaam voor vele verschillende soorten rechten. Bij de meeste bedrijven is de branding een belangrijk onderdeel van hun IP. Denk daarbij aan het logo, de brand identity en het merk zelf. Voor tech bedrijven is software vaak een van de belangrijkste assets. Welk soort IP relevant is, verschilt per soort onderneming. Soms moet IP geregistreerd worden voor bescherming, soms niet. Met een doordachte en professionele IP strategie, kunnen de company assets goed beschermd worden en dat vergroot de waarde van de onderneming.\u003C/p>\n\u003Cp>Naast de handelsnaam bestaan verschillende soorten IP. Welk soort IP belangrijk is voor een organisatie, verschilt van geval tot geval. Hieronder eerst een lijst met 10 voorbeelden om aan te geven wat er allemaal mogelijk is:\u003C/p>\n\u003Col>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Copyright op de broncode van software;\u003C/strong>\u003C/li>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Bescherming van knowhow als IP en bedrijfsgeheim;\u003C/strong>\u003C/li>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Octrooi of patent op de techniek achter een product of werkwijze;\u003C/strong>\u003C/li>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Bescherming van een slogan of \u003Cem>tagline\u003C/em>;\u003C/strong>\u003C/li>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Wereldwijde of Europese bescherming van een brand logo als trademark;\u003C/strong>\u003C/li>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Bescherming van data;\u003C/strong>\u003C/li>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Het design van een product vastleggen;\u003C/strong>\u003C/li>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Auteursrecht op een marketing campagne;\u003C/strong>\u003C/li>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Optreden tegen (potentiële) reputatieschade door een post op social media; of\u003C/strong>\u003C/li>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Strategisch omgaan met inbreuk op IP, zoals op een bedrijfsnaam\u003C/strong>\u003C/li>\n\u003C/ol>\n\u003Cp>Dit zijn slechts enkele voorbeelden. Uiteindelijk gaat het erom dat de juiste combinatie van IP wordt vastgelegd en geregistreerd om tot de optimale bescherming te komen. Registreert een bedrijf haar IP niet, of worden er geen stappen genomen om geheimhouding te waarborgen van\u003Cem> knowhow\u003C/em>, dan is het mogelijk dat de IP haar waarde verliest of dat de onderneming de rechten kwijtraakt. Daarnaast geldt voor iedere soort IP dat de beschermingsomvang en de (potentiële) beschermingsduur anders is. Zo is een octrooi of patent op een technische uitvinding in principe 20 jaar geldig, een recht op design maximaal 25 jaar en kan een trademark (als enige registreerbare IP) onbeperkt verlengd worden.\u003C/p>\n\u003Cp>Waarom het belangrijk is IP te registreren? Het korte antwoord is: omdat daarmee investeringen kunnen worden terugverdiend. Een onderneming die haar IP goed heeft beschermd, is simpelweg meer waard. Als een organisatie ergens in investeert, bijvoorbeeld in de ontwikkeling van een platform, dan is het wenselijk om die investering terug te kunnen verdienen. Een doordachte IP strategie is daarbij onmisbaar. Bestaat het voornemen om investeringen op te halen? Een van de eerste vragen die potentiële investeerders stellen zal zijn: hoe is het geregeld met de IP? Als de onderneming kan laten zien dat hier vanuit een juridisch perspectief over na is gedacht en dit op professionele wijze is vastgelegd, dan vergroot dit de kans op goede afspraken met investeerders. Hoe dan ook, IP is voor iedere organisatie van belang.\u003C/p>\n\u003Cp>Hierna worden de 10 eerdergenoemde voorbeelden nader uitgewerkt.\u003C/p>\n\u003Ch2>1. Copyright© op de broncode van software\u003C/h2>\n\u003Cp>Bij het copyright oftewel (in het Nederlands) het auteursrecht denken de meeste mensen aan muziek, kunst en literatuur. Dat is logisch: eeuwenlang lag de nadruk van het auteursrecht vooral op deze creatieve uitingen. Tegenwoordig is het spectrum echter veel breder. Ook productvormgeving, social media content, webdesign, software en zelfs digitale kunstvormen zoals NFT’s vallen binnen het bereik van het auteursrecht. Voor ondernemers en innovatieve bedrijven is het daarom belangrijk om goed te begrijpen wat auteursrecht wel – en juist níet – beschermt.\u003C/p>\n\u003Ch3>Wat voor IP bescherm je met het auteursrecht©?\u003C/h3>\n\u003Cp>De basisregel is dat een werk auteursrechtelijke bescherming geniet als het voldoet aan het zogenoemde oorspronkelijkheidscriterium. Dat betekent dat het resultaat voortkomt uit creatieve keuzes van de maker. Denk aan de copywriter die een unieke tekst schrijft, de kledingontwerper die een onderscheidende collectie tekent, of de programmeur die originele software ontwikkelt.\u003C/p>\n\u003Cp>Het gaat erom dat de maker vrije en creatieve keuzes maakt. Een oplossing die uitsluitend ingegeven is door technische eisen of gebruiksfunctionaliteit, is geen creatieve keuze en valt dus niet onder de bescherming.\u003C/p>\n\u003Cp>Belangrijk om te weten: auteursrecht ontstaat automatisch zodra het werk tot stand komt. Anders dan bij merken of modellen is registratie dus niet nodig. Dit kan een voordeel zijn, maar ook voor onzekerheid zorgen. Want waar ligt precies de grens? Ideeën en concepten zijn niet beschermd; er moet sprake zijn van een concrete uitwerking. Een plan of gedachte alleen is dus onvoldoende.\u003C/p>\n\u003Ch3>Auteursrecht IP gemaakt in opdracht of als work product\u003C/h3>\n\u003Cp>Een veelvoorkomend misverstand in de praktijk is dat de opdrachtgever automatisch eigenaar wordt van het auteursrecht, simpelweg omdat die organisatie die de opdracht geeft de rekening betaalt. Dat is niet zo. Het auteursrecht ligt in beginsel altijd bij de maker – de designer, de fotograaf of de developer.\u003C/p>\n\u003Cp>Is het de bedoeling dat de auteursrechten op een werk dat speciaal voor uw onderneming wordt gemaakt ook daadwerkelijk bij uw bedrijf komen te liggen? Dan is een schriftelijke afspraak en overdracht van auteursrechten onmisbaar. Dat kan vooraf door een clausule in de samenwerkingsovereenkomst, of achteraf via een akte van overdracht. Bij INC. helpen wij ondernemers regelmatig om dit juridisch goed vast te leggen. Daarmee voorkomt u dat er later discussie ontstaat over wie de rechthebbende is van de software, naast andere discussies die daarover kunnen ontstaan.\u003C/p>\n\u003Ch3>Software en auteursrecht©\u003C/h3>\n\u003Cp>Software verdient een bijzondere vermelding, want voor software is auteursrecht van groot belang. Zeker met de ontwikkeling van maatwerksoftware gaan vaak forse investeringen gepaard. Het auteursrecht biedt bescherming aan de broncode en het voorbereidend materiaal, zoals functionele ontwerpen en technische documentatie, mits deze voldoende oorspronkelijk zijn. Daarnaast is het mogelijk om de grafische interface van software te beschermen met het auteursrecht.\u003C/p>\n\u003Cp>Let wel: de functionaliteit zelf, de programmeertaal en de onderliggende ideeën vallen niet onder het auteursrecht. Alleen de concrete creatieve uitwerking wordt beschermd. Niet alleen de broncode, maar ook de bij de software behorende documentatie valt daaronder. Daarnaast komt voorbereidend materiaal in bepaalde gevallen voor bescherming in aanmerking, voor zover het mogelijk is om daarmee tot concrete uitwerkingen te komen. Alles wat gebruikt kan worden zonder dat daar nog een developer aan te pas moet komen, valt daar in ieder geval onder. Daarbij kan gedacht worden aan onderzoeksrapporten, tekeningen, uitgeschreven analyses en het functioneel ontwerp en het technisch ontwerp, mits deze voldoende oorspronkelijk zijn.\u003C/p>\n\u003Ch3>Waarom dit relevant is?\u003C/h3>\n\u003Cp>Voor alle organisaties – van gevestigde innovatieve bedrijven tot startups – is IP en kennis van het auteursrecht cruciaal. Creatieve uitingen en digitale producten vormen vaak de kern van de assets en zijn bepalend voor de waarde van de onderneming. Zonder heldere afspraken loopt u het risico dat de rechten niet bij u liggen, maar bij de maker. Dat is een belangrijke factor bij samenwerkingen of investeringen en kan de waarde van uw bedrijf aanzienlijk beperken.\u003C/p>\n\u003Cp>Bij INC. adviseren wij ondernemers over het beschermen en overdragen van auteursrechten, zowel bij creatieve content als bij technische oplossingen zoals software. Wij zorgen ervoor dat afspraken goed zijn vastgelegd en dat uw onderneming optimaal gebruik kan maken van haar IP.\u003C/p>\n\u003Ch2>2. Bescherming van \u003Cem>knowhow\u003C/em> als IP en bedrijfsgeheim\u003Cstrong> \u003C/strong>\u003C/h2>\n\u003Cp>Soms is de IP van een bedrijf niet onder te brengen of te beschermen door één van de specifieke intellectuele eigendomsrechten zoals het merkenrecht, het octrooirecht of het auteursrecht. Dat betekent niet dat deze IP geen waarde vertegenwoordigt, integendeel. We hebben het dan over de bescherming van \u003Cem>knowhow\u003C/em> oftewel het beschermen van bedrijfsgeheimen. Daar hebben we in Nederland een wettelijk kader voor: de Wet bescherming bedrijfsgeheimen. Het beschermen van bedrijfsgeheimen is cruciaal. Bij dit soort vertrouwelijke informatie kan gedacht worden aan strategische plannen, \u003Cem>knowhow\u003C/em>, bedrijfsprocessen, methoden, recepturen of klantgegevens. Kortom: informatie die niet zomaar met derden gedeeld mag worden. Zeker in onderhandelingen of bij samenwerkingen met potentiële partners kan dit gevoelige informatie zijn.\u003C/p>\n\u003Cp>Een veelgebruikt middel om die informatie te beschermen is de Non-Disclosure Agreement (NDA), oftewel een geheimhoudingsovereenkomst. Steeds meer bedrijven kiezen ervoor om een NDA te sluiten voordat er onderhandelingen plaatsvinden. Dat is niet alleen verstandig, maar vaak ook noodzakelijk om juridische bescherming te kunnen inroepen op grond van de Wet bescherming bedrijfsgeheimen.\u003C/p>\n\u003Ch3>Wettelijke bescherming van bedrijfsgeheimen\u003C/h3>\n\u003Cp>Naast contractuele bescherming door een NDA, kan vertrouwelijke informatie ook bescherming genieten op grond van de Wet bescherming bedrijfsgeheimen (Wbb). De Wbb biedt bescherming die zeer vergelijkbaar is met de bescherming van intellectuele eigendomsrechten. Om daarvoor in aanmerking te komen gelden echter wel specifieke voorwaarden. De vertrouwelijke informatie van uw onderneming moet namelijk onder meer:\u003C/p>\n\u003Cul>\n\u003Cli>geheim zijn (niet algemeen bekend of gemakkelijk toegankelijk);\u003C/li>\n\u003Cli>commerciële waarde hebben omdat deze geheim is; en\u003C/li>\n\u003Cli>door de onderneming actief worden beschermd met redelijke maatregelen.\u003C/li>\n\u003C/ul>\n\u003Cp>Met name dit laatste is belangrijk, want voor deze bescherming is dus noodzakelijk dat aantoonbaar (lees: schriftelijk) goede afspraken worden gemaakt in de commerciële contracten van uw organisatie. Bij alle overeenkomsten en transacties binnen de organisatie moet geheimhouding voldoende gewaarborgd worden, anders komt deze beschermingsmogelijkheid van bedrijfsgeheimen en \u003Cem>knowhow\u003C/em> in het gedrang. En dat kan dan vervolgens weer effect hebben op de waarde van uw onderneming.\u003C/p>\n\u003Cp>Als wél aan deze voorwaarden is voldaan, kan informatie worden aangemerkt als een bedrijfsgeheim in de zin van de Wbb. Dit biedt juridisch diverse mogelijkheden waarover al tot en met de Hoge Raad is geprocedeerd, zoals:\u003C/p>\n\u003Cul>\n\u003Cli>het verbieden van gebruik door derden;\u003C/li>\n\u003Cli>het eisen van staking van het gebruik; en/of\u003C/li>\n\u003Cli>het opleggen van een dwangsom bij overtreding.\u003C/li>\n\u003C/ul>\n\u003Cp>Mocht het tot een conflict of een procedure komen, dan biedt de Wbb ook mogelijkheden om een volledig proceskostenvergoeding te krijgen – net als bij de inbreuk op intellectuele eigendomsrechten.\u003C/p>\n\u003Ch3>Het belang van geheimhoudingsclausules\u003C/h3>\n\u003Cp>Een bedrijfsgeheim krijgt alleen bescherming als er aantoonbaar maatregelen zijn genomen om het geheim te houden. Het opnemen van geheimhoudingsclausules in contracten en het gebruik van NDA’s zijn daarom onmisbaar.\u003C/p>\n\u003Cp>Zonder dergelijke afspraken loopt een onderneming het risico dat gevoelige informatie niet als beschermd bedrijfsgeheim wordt aangemerkt. Het gevolg kan zijn dat u geen beroep kunt doen op de Wbb, zelfs niet wanneer uw concurrent de informatie gebruikt.\u003C/p>\n\u003Ch3>Concrete tips voor ondernemers\u003C/h3>\n\u003Cp>Voor ondernemers is het belangrijk om de bescherming van bedrijfsgeheimen structureel te regelen. Denk hierbij aan:\u003C/p>\n\u003Cul>\n\u003Cli>het standaard gebruiken van NDA’s bij onderhandelingen en samenwerkingen;\u003C/li>\n\u003Cli>het opnemen van duidelijke geheimhoudingsclausules in contracten;\u003C/li>\n\u003Cli>interne maatregelen, zoals toegangsbeperkingen en vertrouwelijkheidsverklaringen voor personeel;\u003C/li>\n\u003Cli>een procedure om op te treden bij inbreuken, bijvoorbeeld via een onthoudingsverklaring of een kort geding.\u003C/li>\n\u003C/ul>\n\u003Ch3>Hoe INC. kan helpen\u003C/h3>\n\u003Cp>Bij INC. begrijpen wij hoe belangrijk het is om \u003Cem>knowhow\u003C/em> goed te beschermen. We adviseren organisaties over het opstellen en handhaven van NDA’s en geheimhoudingsclausules. Ook helpen wij bij het vastleggen en beschermen van bedrijfsgeheimen onder de Wet bescherming bedrijfsgeheimen. Mocht er sprake zijn van een conflict of inbreuk, dan ondersteunen wij bij het nemen van juridische stappen om uw belangen te beschermen.\u003C/p>\n\u003Ch2>3. Octrooi of patent op de techniek achter een product of werkwijze\u003C/h2>\n\u003Ch3>Octrooirecht: hoe beschermt u technische innovatie?\u003C/h3>\n\u003Cp>Het beschermen van technische innovatie is voor innovatieve ondernemingen cruciaal. Het octrooirecht biedt hiervoor de meest directe bescherming. Bij de meeste soorten IP wordt techniek uitgesloten van bescherming, zoals bij het auteursrecht en het modellenrecht. Waar andere intellectuele eigendomsrechten vaak geen ruimte laten vanwege deze zogenoemde \u003Cem>techniekexceptie\u003C/em>, kan een technische uitvinding via een octrooi wél beschermd worden.\u003C/p>\n\u003Cp>Toch is een octrooi niet altijd de beste route. Soms kan het verstandiger zijn om een innovatief proces of werkwijze als bedrijfsgeheim te beschermen in plaats van deze openbaar te maken in een octrooiaanvraag. Reden hiervoor is met name dat de techniek achter een octrooi na registratie openbaar wordt gemaakt, en dat de beschermingsduur van het octrooi meestal beperkt is tot 20 jaar. Niet iedere technische uitvinding kan binnen die tijd worden terugverdiend, dus daarvoor moet een slimme (octrooi)strategie worden uitgewerkt.\u003C/p>\n\u003Ch3>Octrooirecht en het nieuwheidsvereiste\u003C/h3>\n\u003Cp>Een belangrijk kenmerk van het octrooirecht is het strenge nieuwheidsvereiste. Een uitvinding moet volledig nieuw zijn en mag niet eerder openbaar zijn gemaakt. Daarom is geheimhouding essentieel zolang de aanvraag niet is ingediend. Wordt de innovatie te vroeg gedeeld, dan kan dit leiden tot verlies van octrooibescherming.\u003C/p>\n\u003Ch3>Bedrijfsgeheim als alternatief\u003C/h3>\n\u003Cp>Niet elke innovatie leent zich voor bescherming via een octrooi. Soms is het juist verstandiger om een technisch proces geheim te houden. Bijvoorbeeld wanneer:\u003C/p>\n\u003Cul>\n\u003Cli>het voor derden vrijwel onmogelijk is om te achterhalen welke methode of machine is gebruikt om een product te maken;\u003C/li>\n\u003Cli>de levensduur van het proces langer is dan de gemiddelde looptijd van een octrooi (20 jaar); en/of\u003C/li>\n\u003Cli>de kosten en inspanningen voor een octrooiaanvraag niet opwegen tegen de voordelen.\u003C/li>\n\u003C/ul>\n\u003Cp>In dergelijke gevallen kan bescherming als bedrijfsgeheim effectiever zijn. Hierbij is het wel noodzakelijk dat de onderneming passende maatregelen treft om de vertrouwelijkheid te waarborgen, zoals NDA’s, geheimhoudingsclausules en interne procedures.\u003C/p>\n\u003Ch3>Samenwerkingen & IP\u003C/h3>\n\u003Cp>Veel innovaties ontstaan tegenwoordig in samenwerkingsverbanden. Wanneer meerdere partijen betrokken zijn bij de ontwikkeling van een nieuw product of proces, is het essentieel om goede afspraken te maken over intellectuele eigendomsrechten. In dit soort afspraken, die vaak consortium overeenkomsten worden genoemd, moet duidelijk worden vastgelegd welke IP wanneer tot stand is gekomen en (dus) welke IP van welke partij is:\u003C/p>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cem>Background IP\u003C/em>: de kennis en rechten die partijen al inbrengen bij aanvang van de samenwerking.\u003C/li>\n\u003Cli>i: de nieuwe intellectuele eigendom die tijdens de samenwerking wordt ontwikkeld.\u003C/li>\n\u003C/ul>\n\u003Cp>Een duidelijke samenwerkingsovereenkomst voorkomt discussies over wie welke rechten bezit en wie welke exploitatiebevoegdheden krijgt. Ook in de verkennende fase, wanneer vertrouwelijke informatie wordt gedeeld maar er nog geen definitieve afspraken zijn, is het verstandig om een NDA (non-disclosure agreement) te gebruiken.\u003C/p>\n\u003Ch3>Hoe INC. kan ondersteunen\u003C/h3>\n\u003Cp>Bij INC. adviseren wij ondernemers over de strategische bescherming van hun technische innovaties. Wij denken mee over de vraag: octrooi of bedrijfsgeheim? Daarnaast hebben wij nauwe contacten met ervaren octrooigemachtigden die een octrooiaanvraag kunnen indienen en begeleiden.\u003C/p>\n\u003Cp>Ook bij samenwerkingen ondersteunen wij met het opstellen en beoordelen van contracten, waaronder NDA’s en samenwerkingsovereenkomsten. Zo zorgen wij dat de belangen van uw onderneming goed zijn beschermd in iedere innovatieve samenwerking.\u003C/p>\n\u003Ch2>4. Bescherming van een slogan of \u003Cem>tagline\u003C/em>\u003C/h2>\n\u003Cp>Het is mogelijk een slogan als zijnde IP te beschermen. Daarvoor moet de slogan dan wel aan bepaalde voorwaarden voldoen. Een goede slogan roept meteen een brand op in gedachten, zonder dat de brand name daadwerkelijk benoemd hoeft te worden.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>“Zo, nu eerst een… [brand name]?”\u003C/em>\u003C/p>\n\u003Cp>of\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>“[brand name], what else?”\u003C/em>\u003C/p>\n\u003Cp>Een slogan of \u003Cem>tagline\u003C/em> komt alleen in aanmerking voor auteursrechtelijke bescherming als deze voldoet aan het oorspronkelijkheidscriterium. Dat betekent dat de slagzin:\u003C/p>\n\u003Cul>\n\u003Cli>een eigen, oorspronkelijk karakter moet hebben;\u003C/li>\n\u003Cli>voldoende onderscheidend moet zijn van alledaagse of louter beschrijvende teksten; en\u003C/li>\n\u003Cli>de persoonlijke stempel van de maker moet dragen.\u003C/li>\n\u003C/ul>\n\u003Cp>Korte of puur aanprijzende en beschrijvende zinnen, zoals ‘de beste/ goedkoopste/grootste/etc., missen in ieder geval de vereiste oorspronkelijkheid. Maar een originele, creatieve woordspeling of formulering kan wel onder het auteursrecht vallen. De drempel hiervoor is best hoog, want in het voorbeeld van \u003Cem>“Zo, nu eerst een… Bavaria”\u003C/em> werd auteursrechtelijke bescherming door de rechter afgewezen.\u003C/p>\n\u003Ch3>Alternatieve bescherming via merkenrecht\u003C/h3>\n\u003Cp>Omdat het auteursrecht voor slogans een hoge drempel kent, kiezen organisaties er regelmatig voor om hun slagzin te beschermen via het merkenrecht. Een slogan kan als woordmerk worden ingeschreven, mits deze voldoende onderscheidend vermogen heeft. Daarmee krijgt de onderneming een krachtig middel om gebruik door concurrenten tegen te gaan. Onderdeel van de services van INC. is dat wij merken kunnen registreren en vastleggen bij het Benelux Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BOIP), het European Intellectual Property Office (EUIPO), of de World Intellectual Property Organization (WIPO).\u003C/p>\n\u003Cp>De kracht van een goede slogan of \u003Cem>tagline\u003C/em> is evident en niet te onderschatten. Wat veel organisaties niet weten, is dat hier in Nederland naast de bekendere intellectuele eigendomsrechten (trademarks en copyright) ook nog een hele bijzondere manier bescherming voor mogelijk is. Slogans en taglines kunnen namelijk niet alleen door het auteursrecht of het merkenrecht beschermd worden, maar ook door registratie in het zogenaamde slagzinnenregister.\u003C/p>\n\u003Ch2>5. Wereldwijde of Europese bescherming van een brand logo als trademark®\u003Cstrong> \u003C/strong>\u003C/h2>\n\u003Cp>Het merkenrecht is een belangrijk onderdeel van een solide IP-strategie, niet in de laatste plaats om dat een merkrecht het enige IP recht is dat oneindig verlengd kan worden en dus daadwerkelijk voor altijd kan blijven bestaan. Investeringen in het opbouwen van een sterk merk, blijven dus potentieel tot in het oneindige bijdragen aan de waarde van de onderneming. Een sterke \u003Cem>brand identity\u003C/em> is dan ook onmisbaar voor een ambitieus bedrijf.\u003C/p>\n\u003Cp>Een brand begint met een naam en een logo: hét visuele anker van de onderneming dat een hoofdrol speelt als het op herkenbaarheid en reputatie aankomt. Denk aan het rode driehoekje van Levi’s, het groene embleem van Starbucks of het gestileerde vogeltje van Twitter/X. Deze logo’s zijn – naast de namen van deze bedrijven – juridisch beschermd via het merkenrecht.\u003C/p>\n\u003Cp>Wat het merkenrecht uniek maakt, is dat een merk onbeperkt kan worden verlengd. Anders dan bijvoorbeeld een octrooi, auteursrecht of modelrecht, kan uw merk – mits tijdig vernieuwd – voor altijd blijven bestaan. Daarmee vertegenwoordigt een merkregistratie een blijvende waarde voor uw onderneming.\u003C/p>\n\u003Ch3>Waarom registratie als trademark® noodzakelijk is\u003C/h3>\n\u003Cp>Om exclusieve rechten op een logo te verkrijgen, is registratie vereist. In het merkenrecht geldt namelijk: wie het eerst komt, wie het eerst maalt (te kwader trouw registraties daargelaten). Zonder merkregistratie kan een ander bedrijf het logo (of een logo dat daar veel op lijkt) eerder registreren. Dan is het logo niet meer beschikbaar voor registratie en een bedrijf met een oudere merkregistratie kan uw bedrijf dan zelfs het gebruik ervan verbieden. Zeker voor startups of bij nieuwe concepten en producten is het belangrijk om \u003Cem>zo snel mogelijk \u003C/em>tot registratie over te gaan. Met een geldige registratie bij het relevante merkenbureau krijgt de onderneming een monopolie op het gebruik van uw logo voor de geregistreerde producten en diensten.\u003C/p>\n\u003Ch3>Belangrijke aandachtspunten bij branding\u003C/h3>\n\u003Cp>Beschrijvende aanduidingen zoals “Green Energy” voor energieproducten of “The Cycling Club” voor diensten op het gebied van fietsen, komen niet in aanmerking. Marketing agency’s besteden vaak weinig aandacht aan dit aspect bij het ontwerpen van een \u003Cem>brand identity\u003C/em>, en bedenken geregeld nieuwe merken waaruit juist direct of indirect blijkt wat voor diensten of producten de onderneming aanbiedt. Op het gebied van IP biedt dat weinig beschermingsmogelijkheden. Een trademark moet onderscheidend vermogen hebben. Het mag niet uitsluitend beschrijven wat een bedrijf aanbiedt, maar moet creativiteit of eigenheid uitstralen. Het merk moet geschikt zijn om als merk gebruikt te worden. Met andere woorden: eindgebruikers moeten het merk ook daadwerkelijk als merk herkennen.\u003C/p>\n\u003Ch3>Wat kan als brand® geregistreerd worden?\u003C/h3>\n\u003Cp>Veel ondernemers denken bij merkregistratie alleen aan een bedrijfsnaam of een logo. In werkelijkheid biedt het merkenrecht veel meer mogelijkheden. Voorbeelden zijn:\u003C/p>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Kleurencombinaties (zoals het turquoise van Tiffany & Co.);\u003C/li>\n\u003Cli>Klankmerken (denk aan het herkenbare jingle-geluid van Intel);\u003C/li>\n\u003Cli>Slogans (bijvoorbeeld L’Oréal’s \u003Cem>“Because you’re worth it”\u003C/em>);\u003C/li>\n\u003Cli>Verpakkingsvormen (zoals de Toblerone-reep of het Absolut Vodka-flesje).\u003C/li>\n\u003C/ul>\n\u003Cp>Een logo vormt echter in de praktijk vaak de kern, omdat dit direct zichtbaar is en bijdraagt aan merkidentiteit.\u003C/p>\n\u003Ch3>Regionale verschillen: Benelux, Europa of wereldwijd\u003C/h3>\n\u003Cp>In het merkenrecht geldt dat een ouder merk voor een jonger merk gaat, én dat een bedrijf alleen bescherming krijgt voor het territorium waar het merk voor wordt geregistreerd. Dat begint meestal in de Benelux of in Europa, en kan vervolgens internationaal uitgebreid worden. Heeft u zich wel eens afgevraagd waarom wij in Nederland wél de grote ketens McDonald’s en Burger King kennen, maar niet het in de United States minstens zo bekende ‘Wendy’s’? Het antwoord hierop is een ouder merk uit de Benelux. In Goes (Zeeland) bevindt zich namelijk een snackbar die ‘Wendy’s’ heet en Wendy’s ook als merk heeft geregistreerd. Die merkregistratie zorgt er al jaren voor het Amerikaanse Wendy’s haar merk niet kan registreren in de Benelux. Dit is illustratief voor de bescherming die een merk kan bieden en hoe belangrijk een slimme IP-strategie is – ook bij de registratie van merkrechten.\u003C/p>\n\u003Cp>Waar u uw merk het beste registreert, hangt af van de geografische scope van de activiteiten van de onderneming, nu en in de aankomende 5 jaar.\u003C/p>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Benelux (BOIP): deze registratie is geschikt voor ondernemingen die zich primair richten op Nederland, België en Luxemburg. Vaak is het de eerste stap voor startups.\u003C/li>\n\u003Cli>Europa (EUIPO): met één inschrijving verkrijgt u bescherming in alle lidstaten van de Europese Unie. Dit is ideaal voor ondernemingen die (snel) internationaal willen groeien binnen Europa. Daarbij geldt wel dat een Europese registratie meer risico’s met zich meebrengt dan een registratie in de Benelux, omdat het territorium – en daarmee ook het aantal bestaande, oudere merken – vele malen groter is.\u003C/li>\n\u003Cli>Internationaal (WIPO): via de WIPO kan uw merk in meerdere landen buiten de EU worden geregistreerd, bijvoorbeeld in de VS, China of Australië. U bepaalt zelf in welke landen u bescherming aanvraagt. De internationale uitbreiding kan ook pas in een later stadium plaatsvinden.\u003C/li>\n\u003C/ul>\n\u003Cp>Een merkinschrijving geldt telkens voor 10 jaar en kan onbeperkt worden verlengd.\u003C/p>\n\u003Ch3>Handhaving en bescherming van uw logo\u003C/h3>\n\u003Cp>Een merkregistratie krijgt pas waarde als u uw rechten ook actief handhaaft. Dat kan op verschillende manieren:\u003C/p>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Oppositieprocedure: als een concurrent bijvoorbeeld een merk probeert in te schrijven dat te veel lijkt op het merk van uw bedrijf, dan kunt is het mogelijk om bezwaar maken nog vóórdat de registratie definitief wordt afgerond. Hierbij is het belangrijk om een merkbewakingsabonnement af te sluiten, zodat het merkenbureau u kan informeren over mogelijk conflicterende nieuwe merkregistraties. Deze service bieden we bij INC. ook aan. Dit voorkomt verwatering van uw merk.\u003C/li>\n\u003Cli>Handhaving na inschrijving: Is een jonger merk tóch ingeschreven, dan kunt u optreden als sprake is van verwarringsgevaar – auditief, visueel of begripsmatig. Dit kan in eerste instantie buitengerechtelijk, en indien nodig via de rechter.\u003C/li>\n\u003C/ul>\n\u003Cp>Zo beschermt u niet alleen uw logo, maar ook de opgebouwde goodwill en waarde van uw onderneming.\u003C/p>\n\u003Ch3>Strategisch trademark® advies\u003C/h3>\n\u003Cp>Een goede merkstrategie houdt rekening met de huidige én toekomstige activiteiten van uw onderneming. Stel dat u nu alleen actief bent in de Benelux, maar over enkele jaren de stap naar Duitsland of Frankrijk wilt maken. Dan kan het slim zijn om nu al een Europese registratie te overwegen. Ook is het van belang om in contracten met ontwerpers of bureaus vast te leggen dat de rechten op uw logo daadwerkelijk bij uw onderneming terechtkomen.\u003C/p>\n\u003Cp>Een logo is meer dan een visueel visitekaartje: het is een juridisch waardevol asset. Door uw merk tijdig en op de juiste wijze te registreren – in de Benelux, in heel Europa of wereldwijd – verzekert u zich van exclusieve rechten en duurzame bescherming. Daarmee legt u een stevige basis voor de verdere groei en internationale expansie van uw onderneming.\u003Cstrong> \u003C/strong>\u003C/p>\n\u003Ch2>6. Bescherming van (een verzameling) data\u003C/h2>\n\u003Cp>Veel van de ondernemingen die INC. adviseert, werken data gedreven. In de digitale economie zijn data en gegevensverzamelingen van onschatbare waarde. Bedrijven investeren vaak aanzienlijk in het verzamelen, ordenen en beschikbaar stellen van informatie. Maar hoe zorgt een organisatie ervoor dat de IP op data ook goed beschermd worden? Daarvoor kan het databankenrecht een uitkomst zijn, dat is vastgelegd in de Databankenwet.\u003C/p>\n\u003Ch3>Wat beschermt het databankenrecht wel en niet?\u003C/h3>\n\u003Cp>Eigendom van ‘data’ op zichzelf is niet mogelijk (nog even los van de theoretische discussie of de juridische figuur van ‘eigendom’ überhaupt mogelijk is bij data, wat waarschijnlijk niet het geval is). Een enkel gegeven of een kleine verzameling algemene gegevens – bijvoorbeeld de temperatuur op enkele dagen, enkele postcodes of uitslagen van een paar wedstrijden – zijn vrij om door iedereen te gebruiken. Het databankenrecht richt zich niet op individuele gegevens of kleine verzamelingen gegevens, maar op de structuur en organisatie van een gegevensverzameling die tot stand is gekomen door substantiële investeringen.\u003C/p>\n\u003Cp>Om een voorbeeld te geven: een lijst met openbare telefoonnummers is op zichzelf niet beschermd, maar een zorgvuldig samengestelde database met gestructureerde contactgegevens, waaraan tijd, geld en expertise is besteed, kan wél beschermd zijn.\u003C/p>\n\u003Ch3>Twee routes van IP bescherming\u003C/h3>\n\u003Cp>Voor een databank kunnen twee afzonderlijke soorten IP een rol spelen: het auteursrecht (vastgelegd in de Auteurswet) en het databankenrecht (vastgelegd in de Databankenwet). Als de databank door de keuze of ordening van de gegevens een eigen, creatieve schepping vormt, kan zij auteursrechtelijke bescherming genieten. Als sprake is van een substantiële investering in het vergaren, controleren of presenteren van de gegevens, dan ontstaat een aanvullend recht: het \u003Cem>sui generis\u003C/em> databankenrecht.\u003C/p>\n\u003Cp>Deze dubbele bescherming kan in sommige gevallen naast elkaar bestaan.\u003C/p>\n\u003Ch3>Rechten van de producent\u003C/h3>\n\u003Cp>De producent van de databank is degene die het risico van de investering draagt. Deze producent krijgt exclusieve rechten en kan zich verzetten tegen het opvragen of hergebruiken van substantiële delen van de databank en het systematisch en herhaald opvragen van kleine delen die in feite neerkomen op het reproduceren van (een groot deel van) de databank.\u003C/p>\n\u003Cp>Hiermee kan worden voorkomen dat derden zonder toestemming de kern van de gegevensverzameling exploiteren.\u003C/p>\n\u003Ch3>Waarom databankenrecht belangrijk is voor bedrijven\u003C/h3>\n\u003Cp>Het databankenrecht biedt ondernemingen de mogelijkheid hun investering in data te beschermen, zonder dat daarvoor geheimhouding nodig is. Maar hoewel het databankenrecht waardevolle bescherming biedt, spelen commerciële contracten in de praktijk een even grote rol. Door in overeenkomsten vast te leggen wie rechthebbende is, onder welke voorwaarden data gedeeld mag worden en welke beperkingen gelden, kunnen geschillen over gebruik en eigendom grotendeels worden voorkomen. Ook privacy is daarbij vanzelfsprekend een belangrijk onderwerp.\u003C/p>\n\u003Cp>Het databankenrecht vormt een belangrijke aanvulling op het auteursrecht. Het geeft producenten van databanken de mogelijkheid hun investering te beschermen en exclusieve zeggenschap te behouden over het gebruik van hun gegevensverzamelingen. Voor ondernemingen die intensief met data werken, is het van groot belang om zowel de juridische bescherming via de Databankenwet als contractuele afspraken goed te regelen.\u003C/p>\n\u003Ch2>7. Het design van een product vastleggen\u003C/h2>\n\u003Cp>Ook design kun je beschermen als IP. Een succesvol ontwerp zoals de iconische Eames loungechair en ottoman combinatie kan een enorme waarde vertegenwoordigen, maar dan is het wel handig als dit ook goed is vastgelegd. Designklassiekers zijn bijvoorbeeld de Porsche 911, de triptrapstoel of de Senz stormparaplu. Het ontwerp van een product kan doorslaggevend zijn voor de keuze van de consument. Het tekeningen- en modellenrecht biedt bescherming voor deze uiterlijke vormgeving en is daarmee een belangrijk instrument om creatieve investeringen veilig te stellen.\u003C/p>\n\u003Ch3>Wat is een model?\u003C/h3>\n\u003Cp>Volgens de Europese wetgeving is een model de verschijningsvorm van een voortbrengsel of een deel daarvan. Het gaat om kenmerken zoals: lijnen en omtrek, kleuren en vorm, textuur en materiaalgebruik en versieringen of decoratieve elementen. Een modelrecht beschermt dus het uiterlijk, niet de technische werking. Voor technische innovaties is het octrooirecht of de Wet bescherming bedrijfsgeheimen de aangewezen route voor bescherming.\u003C/p>\n\u003Ch3>Ingeschreven en niet-ingeschreven modelrechten\u003C/h3>\n\u003Cp>Een model kan bescherming genieten op twee manieren: i) als ingeschreven modelrecht door een registratie bij het EUIPO (voor de Europese Unie) of ii) als niet-ingeschreven gemeenschapsmodel. Bescherming van een geregistreerd model kan tot maximaal 25 jaar, mits het model elke vijf jaar wordt vernieuwd. Een niet-ingeschreven modelrecht ontstaat automatisch en gratis bij de eerste openbaarmaking van het model in de EU. De beschermingsduur is dan 3 jaar. Dit laatste regime is vooral interessant voor sectoren zoals de mode- en textielindustrie, waar jaarlijks grote aantallen ontwerpen met een korte levensduur op de markt komen.\u003C/p>\n\u003Cp>Voor beide beschermingsvormen geldt dat een model alleen bescherming krijgt als het voldoet aan twee eisen:\u003C/p>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Nieuwheid: het model mag nog niet eerder openbaar zijn gemaakt.\u003C/li>\n\u003Cli>Eigen karakter: de totaalindruk moet verschillen van bestaande modellen.\u003C/li>\n\u003C/ul>\n\u003Ch3>Het belang van strategische bescherming\u003C/h3>\n\u003Cp>De keuze tussen een ingeschreven of niet-ingeschreven modelrecht hangt af van de strategie van uw onderneming. Produceert u tijdelijke collecties met een korte levenscyclus? Dan kan het niet-ingeschreven modelrecht volstaan. Investeert u in een iconisch design dat langere tijd commercieel relevant blijft? Dan is registratie van het design sterk aan te raden. Bij een ingeschreven model kan bovendien veel steviger worden opgetreden tegen namaakproducten.\u003C/p>\n\u003Cp>Het tekeningen- en modellenrecht biedt ontwerpers en bedrijven de mogelijkheid hun creatieve productvormgeving te beschermen. Door tijdig te registreren en goed te beoordelen welke ontwerpen bescherming verdienen, kunt u uw IP op design optimaal benutten.\u003C/p>\n\u003Ch2>Auteursrecht op een marketing campagne\u003C/h2>\n\u003Cp>Marketing kan veel waarde toevoegen aan de IP van uw onderneming. Het is wel belangrijk om hier goede afspraken over te maken met de ontwerpers of een agency. Vaak vinden ontwerpers, zeker als die op opdrachtbasis worden ingeschakeld, dat zij bepaalde rechten behouden op de output en dat je de ontwerpen dus ook niet zomaar kunt aanpassen of hergebruiken voor andere doeleinden of bijvoorbeeld een gelieerde vennootschap. Het auteursrecht speelt hierin een belangrijke rol\u003C/p>\n\u003Ch3>Automatische bescherming\u003C/h3>\n\u003Cp>Het auteursrecht ontstaat automatisch op het moment dat een werk wordt gecreëerd. Er is geen registratie vereist. Dat is enerzijds handig, maar het zorgt ook dat vaak onduidelijk is wat precies beschermd wordt. Ideeën voor een campagne vallen bijvoorbeeld buiten de bescherming; pas bij een uitgewerkte creatie, zoals fotografie, designs of teksten, ontstaat auteursrechtelijke bescherming.\u003C/p>\n\u003Ch3>Wie is de rechthebbende?\u003C/h3>\n\u003Cp>Een veel voorkomende misvatting is dat de opdrachtgever automatisch de auteursrechten bezit, simpelweg omdat die onderneming de opdracht geeft en de factuur betaalt. In werkelijkheid berusten de rechten bij de maker: dat kan de copywriter, grafisch ontwerper, fotograaf of videoproducent zijn. Als uw bedrijf de auteursrechten verwerven, dan moet dit schriftelijk worden vastgelegd. Die vastlegging moet voldoen aan de vereisten die gelden voor een overdrachtsakte voor IP.\u003C/p>\n\u003Cp>Heeft de onderneming dit (nog) niet goed vastgelegd? Geen probleem – dit zien we heel vaak – meestal is dit achteraf goed te repareren, maar het moet wel gebeuren.\u003C/p>\n\u003Cp>Daarbij moet goed gekeken worden naar de keten van rechthebbenden. Het auteursrecht begint bij de maker, en dat is normaal gesproken een persoon. Vaak zien we dat die persoon ooit begonnen is vanuit een eenmanszaak of een vennootschap onder firma, waarna de onderneming is ingebracht in de B.V. met die persoon als één van de founders. En inmiddels is dat dan al jaren geleden. Het is afhankelijk van de inbrengbeschrijving of de IP ook mee over is gegaan naar de B.V., of dat de IP per ongeluk is achtergebleven bij de maker. Auteursrechten moeten dan expliciet benoemd worden, anders is het \u003Cem>onvoldoende bepaald\u003C/em> en loop je het risico op discussies. Niet alleen met de founder, maar ook met derden. In de regel is de strategie van een bedrijf dat inbreuk maakt op auteursrechten namelijk om ter discussie te stellen dat degene die het auteursrecht inroept, ook rechthebbende is.\u003C/p>\n\u003Cp>De advocaten van INC. hebben veel ervaring met de transacties en complexe trajecten in een onderneming waar dit soort onderwerpen spelen. Wij kunnen daarop anticiperen en zorgen dat het geen issue wordt in de situaties die er echt toe doen voor een onderneming.\u003Cstrong> \u003C/strong>\u003C/p>\n\u003Ch2>Optreden tegen (potentiële) reputatieschade door een post op social media\u003C/h2>\n\u003Cp>Stel: op een groot nieuwsplatform en/of andere social media verschijnt een artikel vol onwaarheden over uw bedrijf. De reputatieschade kan enorm zijn. In zulke situaties biedt het mediarecht aanknopingspunten om op te treden.\u003C/p>\n\u003Ch3>Vrijheid van meningsuiting vs. bescherming van reputatie\u003C/h3>\n\u003Cp>In het mediarecht draait het vaak om de afweging tussen de vrijheid van meningsuiting en de gevolgen van een publicatie voor de betrokken persoon of onderneming. Onrechtmatige publicaties kunnen zowel vooraf worden tegengehouden – door een verbod te vorderen – als achteraf worden bestreden, bijvoorbeeld door verwijdering of rectificatie te eisen.\u003C/p>\n\u003Cp>Ook hier is de strategie weer van levensbelang voor de onderneming. Als meteen (te) hard wordt opgetreden tegen een kleiner bedrijf, dan kan die reactie de schade alleen maar erger maken. De advocaten van INC. kijken vooruit en kunnen goed inschatten wat voor aanpak het beste werkt. En dat is niet altijd ‘de juridische’ route.\u003C/p>\n\u003Ch3>Portretecht\u003C/h3>\n\u003Cp>Een bijzonder onderdeel van het mediarecht is het portretrecht, dat deel uitmaakt van het auteursrecht. Bekend zijn de rechtszaken van Max Verstappen tegen Picnic, die dit onderwerp breed onder de aandacht brachten.\u003C/p>\n\u003Cp>Een portret mag in principe openbaar gemaakt worden, tenzij de geportretteerde een redelijk belang heeft om zich daartegen te verzetten. Zo’n belang kan zijn:\u003C/p>\n\u003Cul>\n\u003Cli>bescherming van de privacy (AVG);\u003C/li>\n\u003Cli>schade aan de reputatie; of\u003C/li>\n\u003Cli>een commercieel belang, bijvoorbeeld wanneer een portret voor reclame wordt gebruikt.\u003C/li>\n\u003C/ul>\n\u003Cp>De rechter maakt uiteindelijk een belangenafweging tussen de gebruiker van het portret en de geportretteerde. Bij gebruik van een foto of video in een post waarbij iemand herkenbaar te zien is, kan het portretrecht mogelijkheden bieden om in actie te komen en (verdere) reputatieschade te voorkomen.\u003C/p>\n\u003Cp>Wordt uw bedrijf onterecht in een kwaad daglicht gezet of wordt een portret zonder toestemming gebruikt? Snel handelen is cruciaal. De juiste strategie kan verdere schade beperken en soms zelfs voorkomen.\u003Cstrong> \u003C/strong>\u003C/p>\n\u003Ch2>Strategisch omgaan met een inbreuk op IP, zoals op de bedrijfsnaam\u003Cstrong> \u003C/strong>\u003C/h2>\n\u003Cp>Stel, uw onderneming ontwikkelt al meer dan 15 jaar duurzame verpakkingen voor diverse voedingsmiddelen. Dan start een nieuw bedrijf een platform waarop vraag en aanbod van recyclebare verpakkingsmaterialen bij elkaar wordt gebracht. Het is duidelijk dat kosten noch moeite zijn gespaard. Je kunt geen boodschappen meer doen, geen bushokje meer voorbijlopen en geen radio meer luisteren zonder te worden geconfronteerd met het logo van The Packaging Platform® (een geregistreerd beeldmerk).\u003C/p>\n\u003Ch3>Bedrijfsnaam vs. registered trademark\u003C/h3>\n\u003Cp>Wat je altijd als eerste moet doen, is het bewijs veiligstellen voordat contact wordt gelegd met de partij die inbreuk maakt. Maak ‘print screens’ van ieder gebruik op internet, maak een dossier van inkomende telefoongesprekken/post/mails die verwarring kunnen aantonen, laat een werknemer de concurrent bellen om te checken of het merk als bedrijfsnaam gebruikt wordt bij het beantwoorden van de telefoon, raadpleeg de kamer van koophandel/SIDN/het merkenregister en onderzoek of de concurrent bekend is of kon zijn met jouw bedrijfsnaam (bijvoorbeeld wegens aanwezigheid bij hetzelfde congres). Het zou niet de eerste keer zijn dat een inbreukmaker snel zijn sporen uitwist op het moment van confrontatie met een bedrijf met een oudere handelsnaam (en dus de betere IP positie).\u003C/p>\n\u003Cp>Een handelsnaamrecht ontstaat zonder registratie, simpelweg door het gebruik van een bedrijfsnaam. Met dat recht kunnen bedrijven in veel gevallen zorgen dat de concurrent haar jongere merk niet meer als bedrijfsnaam kan gebruiken. Het komt merkwaardig genoeg nog vaak voor dat merkenbureaus wel uitgebreid onderzoek doen naar bestaande merken, maar niet of nauwelijks naar bestaande handelsnamen. En dat terwijl een bedrijf met een oudere handelsnaam ook zonder merkregistratie vaak de betere papieren heeft. Volgens de Handelsnaamwet kan een oudere handelsnaam onder omstandigheden bescherming bieden tegenover een jonger merk. Het is dan wel noodzakelijk aan te tonen dat de handelsnaam daadwerkelijk en structureel in het economisch verkeer werd gebruikt.\u003C/p>\n\u003Ch3>Denk goed na over een slimme strategie\u003C/h3>\n\u003Cp>Meteen hoog van de toren blazen met een brief van een advocaat is vaak juist niet de beste route. Misschien is de inbreukmaker zich van geen kwaad bewust en direct bereid om voldoende afstand te nemen van de bedrijfsnaam. Als een concurrent via social media een kopie van jouw sommatiebrief deelt met daarboven de tekst \u003Cem>“Is dit nou echt hoe we als twee duurzame en impact gedreven ondernemingen met elkaar om moeten gaan? We hadden ook eerst koffie kunnen drinken voordat je een advocaat op ons afstuurde…”\u003C/em>, dan kan dat zeer schadelijk zijn. Het bereiken van een oplossing in overleg is meestal goed mogelijk is in dit soort gevallen, maar dan moet je het wel sympathiek en handig aanpakken.\u003C/p>\n\u003Cp>Waarschijnlijk ‘wint’ de oudere bedrijfsnaam deze discussie uiteindelijk. Die juridische puzzel gecombineerd met de juiste strategie is iets waar de advocaten van INC. uw onderneming heel goed bij kunnen helpen.\u003C/p>\n",{"nodes":444},[445,446,449,452,455],{"id":390,"name":72,"slug":391},{"id":447,"name":76,"slug":448},"dGVybTozNw==","media-adverteren",{"id":450,"name":60,"slug":451},"dGVybToyOQ==","registratie-handhaving-licenties",{"id":453,"name":68,"slug":454},"dGVybTozMw==","technologie-contracten-transacties",{"id":393,"name":64,"slug":394},[457],{"label":458,"type":267,"url":17,"pageLink":459,"target":270,"email":17,"file":17,"anchorId":221},"Bekijk alle insights","https://inc.legal/insights/",{"__typename":461,"title":462,"updateCollection":463,"anchor":221,"htmlClass":221},"RowCollectionRowsRowUpdateLayout","INC.UPDATE",[464,468,472,476,480,484],{"title":465,"update":466,"date":467},"OurMind","\u003Cp>INC. advised OurMind on the close of its seed impact funding of over EUR 2.1 million led by 4impact capital, with continued backing from angels and the medical community\u003C/p>\n","2026-06-05T00:00:00+00:00",{"title":469,"update":470,"date":471},"VNYX","\u003Cp>INC. advised VNYX on the close of its seed funding of over one million to scale their automation solution for online fashion resale\u003C/p>\n","2026-05-04T00:00:00+00:00",{"title":473,"update":474,"date":475},"Whispp","\u003Cp>INC. advised Whispp on the followup investment from existing and new strategic and undisclosed investors.\u003C/p>\n","2026-04-15T00:00:00+00:00",{"title":477,"update":478,"date":479},"Occony","\u003Cp>INC. advised Occony on its new funding round comprising both dilutive and non-dilutive financing from existing investors and a new financier.\u003C/p>\n","2026-04-02T00:00:00+00:00",{"title":481,"update":482,"date":483},"United Repair Centre","\u003Cp>INC. advised United Repair Centre on the close of their EUR 3.2 million impact seed round.\u003C/p>\n","2025-12-09T00:00:00+00:00",{"title":485,"update":486,"date":483},"INC.CAREERS","\u003Cp>Voor ons team zijn wij op zoek naar versterking. Kan jouw drive de missie van INC. versterken? Laten we dan samen bouwen aan the new standard in legal.\u003C/p>\n",{"__typename":488,"title":489,"image":490,"call2ActionsData":493,"anchor":221,"htmlClass":221},"RowCollectionRowsRowCareersLayout","CAREERS",{"node":491},{"sourceUrl":492,"altText":17},"/assets/wp-images/2025/11/cta-2-scaled.webp",[494],{"label":495,"type":267,"url":17,"pageLink":496,"target":270,"email":17,"file":17,"anchorId":221},"Kom ons team versterken","https://inc.legal/careers/",[498,528,552,586,603,623],{"id":499,"title":500,"uri":501,"slug":502,"date":503,"modified":504,"status":236,"language":505,"translations":506,"insightFields":509,"insightCategories":518},"cG9zdDoxMDY2","SAFE: A Simple Tool for Early-Stage Startup Funding","https://inc.legal/en/insights/safe-for-early-stage-startup-financing/","safe-for-early-stage-startup-financing","2026-01-13T10:18:07","2026-05-08T09:43:15",{"code":245,"slug":246},[507],{"id":412,"uri":415,"language":508},{"code":238,"slug":239},{"title":221,"content":510,"auteurCopy":511},"\u003Cp>SAFE: A Fast Track for Early-Stage Startup Investments? Where the Convertible Loan Agreement (CLA) has long been familiar, the SAFE is rapidly gaining ground. This article explains everything you need to know about SAFEs.\u003C/p>\n\u003Cp>For innovative startups, early-stage funding is critical to develop their product. Investments are needed at a time when revenue is typically non-existent (pre-revenue). Traditional bank loans are not an option at this stage. While the Convertible Loan Agreement (CLA) has been widely used in the Netherlands, the SAFE (Simple Agreement for Future Equity) is quickly becoming a popular alternative.\u003C/p>\n\u003Cp>Selling shares early is often undesirable for both founders and investors. For founders, valuations immediately after incorporation are too low, causing excessive dilution. For investors, the risk-reward ratio is skewed, or a reliable valuation simply cannot be established. CLAs have therefore been a common solution. The SAFE offers another option: a streamlined (simple) agreement for future equity.\u003C/p>\n\u003Ch3>Priced Round versus Convertible Round\u003C/h3>\n\u003Cblockquote>\n\u003Cp>\u003Cem>Priced round\u003C/em>\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>When startups raise capital by issuing shares at a fixed price per share, the company is valued and the round is considered a “priced round.” Founders know exactly how many shares they will issue and how much dilution they will face. Investors know their precise ownership stake. Shares carry voting rights, and under the shareholders’ agreement, investors typically receive information rights and sometimes veto rights. Most Series A and later rounds are priced rounds.\u003C/em>\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Convertible round (unpriced round)\u003C/em>\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>In the early stages (pre-seed, seed, late seed), rounds are often “unpriced.” These rounds use instruments that convert into equity later, once a valuation is negotiated or set by new investors. At this stage, startups are usually focused on product development and finding product-market fit, with little or no revenue. Valuation is difficult. SAFEs and CLAs are therefore common tools for raising capital.\u003C/em>\u003C/p>\n\u003C/blockquote>\n\u003Cp> \u003C/p>\n\u003Cp>A CLA is a loan that accrues interest and may convert into shares later, typically at the next priced round, based on the loan amount plus accrued interest. Conversion may be optional for the investor. A SAFE is simpler: it is an agreement where the investor prepays for future shares, converting at the next priced equity round. Unlike a CLA, a SAFE is not a loan—there is no repayment obligation and no interest. SAFEs usually include a \u003Cem>valuation cap\u003C/em> and/or \u003Cem>discount rate\u003C/em> to reward early risk-taking. More on that below.\u003C/p>\n\u003Cp>Both SAFEs and CLAs are designed to structure investments quickly and defer valuation until the next equity financing. SAFEs require less documentation than a share issuance and no notary involvement. Templates are widely available, reducing costs. However, as always, the \u003Cem>devil is in the details\u003C/em>. Post-money SAFEs can lead to significant dilution for founders if not carefully managed. Some investors prefer priced rounds because valuation is a core part of their decision-making. Not all investors will accept SAFEs, which can complicate fundraising.\u003C/p>\n\u003Ch3>In this Article you will learn:\u003C/h3>\n\u003Cul>\n\u003Cli>What a SAFE is and how it works\u003C/li>\n\u003Cli>Key legal and tax considerations under Dutch law\u003C/li>\n\u003Cli>Strategic advantages for startups and investors\u003C/li>\n\u003Cli>Essential clauses to include\u003C/li>\n\u003Cli>How to choose the right instrument for your round\u003C/li>\n\u003C/ul>\n\u003Ch3>01      What is a SAFE?\u003C/h3>\n\u003Cp>Developed by Y Combinator in the U.S. as a simpler alternative to convertible notes, the SAFE became a standard for early-stage funding. The concept: the investor prepays for future shares, converting at the next equity financing (priced round). Unlike many CLAs, SAFEs typically have no maturity date, no interest, and no repayment obligation. They often include a valuation cap and/or discount rate, giving the investor a better price per share than new investors in the priced round.\u003C/p>\n\u003Cp>SAFEs work for Dutch B.V.s and N.V.s because they convert into shares. Foundations, associations, and cooperatives cannot use SAFEs. U.S. templates need adjustments for Dutch corporate law, particularly around shareholder resolutions and pre-emptive rights.\u003C/p>\n\u003Cp>Who uses SAFEs? Seed-stage startups often raise SAFE funding from angel investors, early-stage VC funds, accelerators, and friends & family. Family offices and other investors are increasingly familiar with SAFEs. International investors also favor SAFEs because they are widely recognized and easy to implement across jurisdictions.\u003C/p>\n\u003Ch3>02      SAFE Classification: Debt or Equity?\u003C/h3>\n\u003Cp>In the U.S., SAFEs are treated as irrevocable capital contributions, not loans, and taxed under capital gains rules. In the Netherlands, classification is less clear. With no repayment obligation and no interest, SAFEs resemble equity. However, if the SAFE includes a contractual right to repayment (e.g., upon dissolution), it may be treated as debt. Each case requires careful analysis.\u003C/p>\n\u003Ch3>03      Essential SAFE terms\u003C/h3>\n\u003Cp>\u003Cem>Trigger events\u003C/em>\u003Cem>: \u003C/em>In a SAFE, it is absolutely critical to define clearly when conversion into shares will occur. Typically, conversion happens at the next equity financing or “Qualified Financing.” Equity Financing is often described as “the next issuance of new shares,” meaning that every share issuance could, in theory, trigger conversion. However, not all SAFEs work this way. Some agreements specify that only share issuances above a certain minimum investment amount qualify as an Equity Financing and therefore trigger conversion. This is why it is essential to agree upfront on what constitutes an Equity Financing or Qualified Financing and under which circumstances the SAFE will convert.\u003C/p>\n\u003Cp>Most SAFEs also include provisions for \u003Cstrong>Liquidity Events\u003C/strong> and \u003Cstrong>Dissolution Events\u003C/strong>. A Liquidity Event can include a sale of shares by the founders, a change of control (for example, following such a share sale or a merger), an IPO, or even the sale of all or substantially all of the startup’s assets. A Dissolution Event refers to winding up or termination of the business. In these scenarios, the SAFE investor must be compensated—either through repayment or by issuing shares.\u003C/p>\n\u003Cp>Cash compensation is often calculated based on what the investor would have received if the SAFE had converted immediately before the Liquidity Event. In some cases, a fixed cash payout is agreed upon, commonly 1x or 2x the SAFE amount. The Y Combinator model goes further by attaching a liquidation preference to the SAFE, functioning as a standard non-participating liquidation preference on preferred shares. This means that, at least according to the contract, the SAFE investor ranks ahead of certain other creditors in the payout waterfall.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Conversion of SAFE shares\u003C/em>\u003Cem>: \u003C/em>A SAFE agreement typically specifies, often in the definitions section, the type of shares into which the SAFE will convert during a priced round. In most cases, these are “preferred shares,” meaning the most senior class of shares issued to investors in that priced equity financing. Templates can be adapted to reflect different structures. For example, if investors are expected to convert into certificates via a STAK (Dutch trust office foundation, \u003Cem>stichting\u003C/em>) or into cooperative membership interests in a cooperative association (\u003Cem>coöperatie\u003C/em>), the SAFE agreement is the right place to capture those details explicitly. Without any alternative arrangement, conversion will default to preferred shares.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Valuation Caps\u003C/em>\u003Cem>: \u003C/em>A SAFE includes a formula that determines, at the time of the equity financing, how many preferred shares the investor will receive upon conversion. The starting point for this calculation is the price per share paid by new investors in that priced round. From there, the SAFE may apply a discount to that price per share, giving the SAFE investor a more favorable entry point.\u003C/p>\n\u003Cp>In addition to discounts, SAFEs often feature a \u003Cstrong>valuation cap\u003C/strong>: a maximum company valuation for conversion purposes. If the startup’s valuation in the equity financing exceeds the agreed valuation cap, the lower capped valuation is used to calculate the conversion price per share instead of the actual higher valuation. This mechanism ensures that early investors are rewarded for taking on greater risk by securing a better price per share than later investors.\u003C/p>\n\u003Cp>It is absolutely essential to be clear on whether the SAFE uses a \u003Cstrong>pre-money valuation cap\u003C/strong> or a \u003Cstrong>post-money valuation cap\u003C/strong>, as the difference significantly impacts dilution. The following examples illustrate this distinction:\u003C/p>\n\u003Cblockquote>\n\u003Cp>\u003Cem>Pre-money SAFE\u003C/em>\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>An investor contributes €500,000 under a SAFE with a \u003Cstrong>pre-money valuation cap\u003C/strong> of €2,500,000. At the time of the equity financing, the startup has 120,000 shares outstanding on a fully diluted basis. The conversion price per share is calculated as follows: Price per share = €2,500,000 divided by 120,000 shares = €20.83.\u003C/em>\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>The investor’s €500,000 investment divided by €20.83 results in \u003Cstrong>24,000 shares\u003C/strong>, giving the investor \u003Cstrong>16.67% ownership\u003C/strong> after conversion.\u003C/em>\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Post-money SAFE\u003C/em>\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>An investor contributes €500,000 under a SAFE with a \u003Cstrong>post-money valuation cap\u003C/strong> of €2,500,000. In this case, the investor’s ownership percentage is calculated by dividing the investment amount by the post-money valuation cap: €500,000 divided by €2,500,000 = 0.2 or 20%.\u003C/em>\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>This means the investor is entitled to \u003Cstrong>20% of the company after conversion\u003C/strong>. Assuming the company had 120,000 shares outstanding before conversion, the investor would receive \u003Cstrong>30,000 new shares\u003C/strong>, resulting in a total of 150,000 shares post-financing (30,000 ÷ 150,000 = 20%).\u003C/em>\u003C/p>\n\u003C/blockquote>\n\u003Cp>In most templates, a post-money valuation cap represents the ceiling or maximum valuation including all SAFE investments. A pre-money valuation cap, on the other hand, applies before the company receives any SAFE (or other convertible) investments. These two concepts are closely related but refer to different points in time.\u003C/p>\n\u003Cp>Put simply: \u003Cem>Pre-money cap = Post-money cap minus SAFE amounts.\u003C/em>\u003C/p>\n\u003Cp>This distinction matters because stacking multiple SAFEs can unintentionally lead to significant dilution for founders. Every additional SAFE effectively reduces the pre-money cap, meaning that dilution from subsequent SAFEs falls entirely on the founders. Careful modeling of the cap table is essential to avoid surprises.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Discount:\u003C/em>\u003Cem> \u003C/em>The discount in a SAFE gives investors a reduced price per share compared to new investors in the priced round or equity financing. It is an alternative method for calculating the number of shares issued upon conversion when no valuation cap is agreed or when the priced round valuation is lower than the agreed cap. If both a discount and a valuation cap apply, the investor typically receives the more favorable outcome of the two conversion formulas.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Most Favored Nation:\u003C/em>\u003Cem> \u003C/em> Some investors request an MFN clause to ensure they automatically receive an upgrade if later SAFEs are issued on better terms. For example, if subsequent investors negotiate a lower valuation cap or a higher discount, the original investor’s SAFE terms are adjusted accordingly. Once the SAFE converts into shares, the MFN clause no longer applies.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Pro rata rights:\u003C/em>\u003Cem> \u003C/em>Under Dutch law and most articles of association, shareholders generally have pre-emptive rights on new share issuances, allowing them to purchase a pro rata portion of new shares to avoid dilution—provided they are willing to invest additional capital (“pay or dilute”). A SAFE investor is not yet a shareholder but often wants the right to participate in future rounds, such as the equity financing, to maintain ownership percentage.\u003C/p>\n\u003Cp>For this reason, SAFE agreements frequently include pro rata rights—typically documented in a \u003Cstrong>side letter\u003C/strong> rather than the main agreement. This side letter is signed simultaneously with the SAFE and cross-referenced to it. Its purpose is to guarantee the investor the opportunity to maintain their stake in the company during future capital raises, provided they actively participate in those rounds.\u003C/p>\n\u003Ch3>04       Strategic advantages\u003C/h3>\n\u003Cp>\u003Cem>Solving the valuation challenge in early stages:\u003C/em>\u003Cem> \u003C/em>Valuing young companies is inherently difficult. Traditional methods such as EBITDA multiples or discounted cash flow analyses fail to capture growth potential. A SAFE allows valuation to be deferred until the startup has built a financial track record and a more predictable growth trajectory—aligning valuation with that of future investors during an equity financing round.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Accelerated fundraising process:\u003C/em>\u003Cem> \u003C/em>Another major advantage of SAFEs is speed. SAFEs can significantly shorten the fundraising timeline. Numerous templates are available, and notarial involvement is avoided because shares do not need to be issued immediately. Negotiations over shareholders’ agreements are postponed, reducing legal complexity and making the instrument attractive. Templates are widely accessible and require only minor adjustments for Dutch law, even in an international context—making SAFEs appealing to foreign investors as well.\u003C/p>\n\u003Ch3>05       Challenges\u003C/h3>\n\u003Cp>\u003Cem>Not all investors accept SAFEs\u003C/em>: Some investors are unwilling to postpone valuation. Conversely, those same investors may also be less inclined to invest in the seed stage, which requires a higher risk tolerance.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Dilution risk\u003C/em>: Founders must maintain an accurate and up-to-date cap table to avoid unpleasant surprises when converting post-money capped SAFEs. Mismanagement here can lead to significant unintended dilution.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Legal requirements:\u003C/em> Under Dutch corporate law, SAFEs qualify as “rights to future share issuance.” This requires a shareholder resolution and may trigger pre-emptive rights unless these are excluded. Proper documentation of the shareholder resolution (and sometimes supervisory board approval) is legally necessary.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Template pitfalls:\u003C/em> Online templates often come with additional side letters that favor investor interests. This is particularly true for provisions on reserved matters, warranties, and covenants. Such clauses can severely restrict operational flexibility by requiring investor approval for even routine decisions. For startups, maintaining fast governance and avoiding blocking rights by minority investors is critical—ensure approval processes remain light and efficient. Both founders and investors should be aware of these pitfalls.\u003C/p>\n\u003Ch2>Specialized fundraising support\u003C/h2>\n\u003Cp>Navigating fundraising requires strategic legal advice tailored to your industry, business model, and stakeholders.\u003C/p>\n\u003Cp>INC.’s specialized team provides comprehensive support to founders and investors throughout the entire financing process—from designing pitch decks and modeling cap tables to initial negotiations, documentation, conversion, and beyond.\u003C/p>\n\u003Cp>Get in touch with INC. to discuss your specific case and let INC. contribute to your success.\u003C/p>\n",{"nodes":512},[513],{"id":514,"title":515,"uri":516,"slug":517},"cG9zdDo3Nzk=","Paul Passenier","https://inc.legal/en/team/paul/","paul",{"nodes":519},[520,524],{"id":521,"name":522,"slug":523},"dGVybTo3NQ==","Funding, Financing & Investment","funding-financing-investment",{"id":525,"name":526,"slug":527},"dGVybTo3Mw==","Starting a Business","starting-a-business",{"id":529,"title":530,"uri":531,"slug":532,"date":533,"modified":534,"status":236,"language":535,"translations":536,"insightFields":541,"insightCategories":546},"cG9zdDoxMDY5","Share Purchase Agreement: a practical guide","https://inc.legal/en/insights/share-purchase-agreement-a-practical-guide/","share-purchase-agreement-a-practical-guide","2025-11-26T11:06:20","2026-05-08T09:46:10",{"code":245,"slug":246},[537],{"id":538,"uri":539,"language":540},"cG9zdDo1Njc=","https://inc.legal/insights/share-purchase-agreement/",{"code":238,"slug":239},{"title":221,"content":542,"auteurCopy":543},"\u003Cp>When selling shares in companies, the Share Purchase Agreement (SPA) plays a crucial role. This comprehensive contract governs all aspects of the transfer of shares between seller and buyer, from the purchase price and payment terms to warranties and indemnities. Whether it concerns a full acquisition, a majority stake, or a minority interest, a carefully drafted SPA protects the interests of both parties. It ensures a structured transaction and reduces the risk of unpleasant surprises afterwards. Drafting an SPA requires legal expertise, as the document contains complex provisions regarding value, purchase price calculation, due diligence, closing conditions, warranties, and post-closing obligations, all of which are decisive for the success of the transaction.\u003C/p>\n\u003Cp>The SPA is the final stage of several phases of negotiations, beginning with exploratory talks, a deal outline recorded in a (often non-binding) letter of intent, and usually follows an extensive due diligence investigation. The SPA allocates certain risks between seller and buyer, so both parties know exactly where they stand at the actual transfer of shares in the target company.\u003C/p>\n\u003Cp>In this article, we set out the key points of the SPA and briefly discuss the due diligence investigation. After reading this article, you will understand purchase price mechanisms, the system of warranties and indemnities, and the important obligations of investigation and disclosure relevant to the SPA. Finally, other important provisions are briefly discussed.\u003C/p>\n\u003Ch2>Purchase price mechanism: locked box or closing accounts\u003C/h2>\n\u003Cp>In the transfer of a business, it is common to work with an effective date, for example, 1 January, on which the economic transfer takes place, while the legal transfer is completed later. Delivery thus occurs retroactively. This construction raises the question of how to deal with events occurring between the effective date and the actual delivery date. Since the target company remains operational during the transfer, its value may fluctuate. In addition to the question of the sale price, the mechanisms for determining the final purchase price are crucial. There are two main methods: the locked box mechanism and the closing accounts mechanism. The key difference is whether the purchase price is determined before the transfer (locked box) or can be adjusted afterwards based on the financial figures at the date of transfer (closing accounts).\u003C/p>\n\u003Cp>With a locked box, parties agree on an effective date prior to the actual delivery date of the shares, often the end of the previous quarter or financial year. The financial position of the company on that effective date is recorded, for example, the equity according to the balance sheet as of 31 December 2024. From the effective date, buyer and seller consider the target company as economically transferred to the buyer: all results (profit or loss) from that moment are for the buyer, even though the legal transfer takes place later. The purchase price is determined based on that historical balance sheet and is fixed on the delivery date. No recalculation takes place afterwards. This provides the seller with a high degree of price certainty. The seller knows exactly what amount will be received upon transfer. For the buyer, it means benefiting economically from the effective date: if the target company makes a profit in the interim, that profit accrues to the buyer without additional payment (unless an interest compensation is agreed, see below).\u003C/p>\n\u003Cp>Because there is a period between the effective date and the delivery date, the buyer will want to make arrangements to prevent value from ‘leaking’ from the target company during that period. Without such arrangements, the seller could benefit by, for example, paying out extra dividends. These arrangements are included in a leakage provision, which means the seller guarantees that no unauthorized withdrawals or distributions have been made to themselves or affiliated parties after the effective date. Exceptions are usually included, such as payment of normal salary or current management fees. If it turns out that the seller has withdrawn money in violation of the Leakage provision, the seller must repay this to the buyer (usually deducted euro-for-euro from the purchase price).\u003C/p>\n\u003Cp>Because the final payment of the purchase price under the locked box mechanism often takes place months after the effective date, while the financial result from the effective date accrues to the buyer, an interest compensation is sometimes agreed. Usually, the seller receives interest on the purchase price from the effective date to the delivery date. This compensates for the fact that the buyer is already the economic owner during that period (in retrospect) and any profits benefit the buyer, while the seller has kept the company running until the delivery date.\u003C/p>\n\u003Cp>The closing accounts mechanism takes the opposite approach. Here, the delivery date is also the economic transfer date. There is no interim period in which the buyer bears risk while the seller is still the owner: the seller bears all risks until the actual transfer. On the delivery date, the buyer pays a provisional purchase price, usually based on estimates or a provisional balance sheet as of that day. Afterwards, a final balance sheet is drawn up as of the delivery date (the closing accounts). This may take several weeks. Based on these final figures, the definitive purchase price is determined. If this differs from the provisional price, a settlement follows: if the target company has less cash or more debt than expected, the buyer receives money back. If the target company has more liquid assets or higher working capital, the seller receives an additional payment. In effect, the final value of the target company is settled on the delivery date once all facts are known.\u003C/p>\n\u003Cp>Under closing accounts, the period until the delivery date is less sensitive, as all profits and losses until transfer are for the seller. The seller remains fully responsible for financial developments until the day of delivery. For example, if the seller pays themselves a bonus just before closing, this reduces the cash in the company and thus the final price – they ultimately pay that bonus themselves. A Leakage provision is therefore usually unnecessary with closing accounts, as the mechanism automatically corrects withdrawals in the final settlement (although the buyer will guard against extreme behaviour).\u003C/p>\n\u003Cp>In practice, closing accounts are mainly used when the financial position can fluctuate significantly in the short term. If the target company is highly seasonal or undergoing a special transaction, closing accounts may be fairer. Also, in acquisitions of parts of larger companies (carve-outs), where a clear separate balance sheet must be drawn up, closing accounts are common. Some (international) buyers prefer closing accounts in other cases as well, as they do not want to bear (liability) risk for events that occurred before they were owners. But if it is a stable company with reliable figures, the Dutch market often prefers locked box.\u003C/p>\n\u003Ch2>Warranties and indemnities: risk allocation & duties of purchaser and seller\u003C/h2>\n\u003Cp>In addition to the price, the SPA mainly regulates who bears which risks after the target company has been transferred. The instruments for this are warranties (\u003Cem>garanties\u003C/em>) and indemnities (\u003Cem>vrijwaringen\u003C/em>) provided by the seller to the buyer. Two important legal obligations also come into play: the seller’s duty of disclosure and the buyer’s duty of investigation. These obligations form the background against which warranties and indemnities are agreed. In this section, we first explain what warranties and indemnities are, and then how the duties of disclosure and investigation work in practice in a SPA.\u003C/p>\n\u003Ch3>\u003Cem>What is the difference between warranties and indemnities?\u003C/em>\u003C/h3>\n\u003Cp>Warranties in an SPA are contractual promises by the seller that certain matters are correct at the time of transfer and that the shares (and the company) have certain characteristics (or do not have them). Examples include statements such as: “The annual accounts give a true and fair view of the size and composition of the target company’s assets as at the end of 2024”, “the target company holds all necessary permits”, “there are no ongoing or threatened legal proceedings”, “all tax returns have been filed on time”. If it later turns out that such a warranty was incorrect, there is a breach. The buyer can hold the seller liable for the damage suffered because the warranty was not correct. Warranties usually cover unknown problems: matters neither party knew about (or only the seller may have known, but did not explicitly disclose). They give the buyer peace of mind that if there is a “skeleton in the closet”, the seller must compensate the resulting damage. In essence, warranties shift risks from buyer to seller.\u003C/p>\n\u003Cp>Indemnities concern specific, known risks. Generally, these are facts or risks revealed during due diligence. Indemnity means the seller promises that if a flagged risk actually materializes, the costs will be borne by the seller. Indemnity is therefore targeted risk coverage. This differs from warranties, where it must first be shown that there is a breach of warranty and that damage has resulted. Indemnities are mainly important to cover deal-breaking risks: the buyer proceeds with the acquisition despite a known problem, because the seller promises to resolve the problem if it goes wrong.\u003C/p>\n\u003Cp>In practice, warranties and indemnities complement each other. It is often agreed that for known issues, only the indemnity applies and no further rights exist – that is, these issues do not count as warranty breaches because they are already known and covered by the indemnity. For all other (hidden) matters, the buyer relies on the warranties.\u003C/p>\n\u003Ch3>\u003Cem>Duty of disclosure and duty of investigation \u003C/em>\u003C/h3>\n\u003Cp>When entering into an agreement, the seller has a duty to provide relevant information, and the buyer has a duty to conduct proper investigation. In principle, the duty of disclosure takes precedence: as seller, you must disclose important matters, especially if the buyer cannot easily find them. The buyer may also rely on the accuracy of the seller’s disclosures. However, the buyer must conduct investigation: if there are clear indications of a problem or risk, the buyer must investigate and ask follow-up questions. Something that is obviously present, but which the buyer failed to investigate, cannot later be claimed as a hidden defect.\u003C/p>\n\u003Cp>The warranties attached as an annex to an SPA are often standardised. The warranties cover corporate law, financial, and commercial matters. They usually also include an information warranty, meaning the seller has shared all essential information. As seller, you should carefully review the warranties and consider whether anything might make a warranty incorrect. If so, this must be disclosed, sometimes in the form of a Disclosure Letter. The Disclosure Letter is an implementation of the seller’s duty of disclosure.\u003C/p>\n\u003Cp>Whether a duty of disclosure existed for the seller depends on the circumstances of the case. The Dutch Supreme Court’s Hoog Catharijne judgment (Hoog Catharijne-arrest) established that the scope of the duty of disclosure may be limited by the fact that the buyer has had experts conduct a due diligence investigation.\u003Ca href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]\u003C/a>\u003C/p>\n\u003Cp>The purchaser’s duty of investigation is reflected in the due diligence investigation. The buyer then has the opportunity to request and examine various documents and ask follow-up questions. The due diligence investigation is discussed further below.\u003C/p>\n\u003Ch2>Due Diligence: the importance of a thorough investigation\u003C/h2>\n\u003Cp>Due diligence literally means ‘appropriate care’. It is a comprehensive investigation by the buyer into all aspects of the target company, including finances, contracts, legal issues, IT, and personnel. The purpose is twofold: (1) the buyer wants to confirm that the target company is truly worth the price and has no hidden defects, and (2) any risks that emerge can be discussed, resolved, or contractually addressed before the acquisition (for example, via an indemnity). Conducting due diligence is also an implementation of the buyer’s duty of investigation.\u003C/p>\n\u003Cp>For a seller, it is important to record which documents have been shared with the buyer, so it can be proven what the buyer knew or could have known. This usually happens automatically when a digital data room is used.\u003C/p>\n\u003Cp>An SPA will state that the buyer has had the opportunity to investigate the target company and has decided to proceed with the purchase of shares based on the results of the investigation.\u003C/p>\n\u003Ch2>Limitations of liability\u003C/h2>\n\u003Cp>A seller will want to limit liability for breach of warranty. Including certain limitations in an SPA is common. The limitations can take various forms. The most common is a maximum amount (cap) for liability. Often, a threshold amount is also included, meaning that if the damage is less than the threshold, the buyer cannot claim under the warranty. This prevents the buyer from making claims for every minor issue. By agreeing on a basket, the buyer can claim for many small damages that together exceed the threshold.\u003C/p>\n\u003Cp>Generally, liability limitations do not apply to indemnities, as these concern a specific risk that buyer and seller have agreed remains fully with the seller (the party giving the indemnity).\u003C/p>\n\u003Ch2>Other provisions in a Share Purchase Agreement\u003C/h2>\n\u003Cp>The above components form the core of the SPA. In addition, other provisions will be included, such as conditions precedent (\u003Cem>opschortende voorwaarden\u003C/em>), delivery provisions, tax clauses, post-closing obligations, non-compete and non-solicitation clauses, and confidentiality clauses. Two of these provisions are explained below.\u003C/p>\n\u003Cp>Post-closing obligations may require the seller to remain employed by the target company for a certain period after the delivery date, often to facilitate a smooth transition. In practice, it is common for an earn-out arrangement to be agreed as part of the purchase price. This incentivises the seller to maintain the target company’s performance. The buyer may also defer payment of part of the purchase price to a later date. Other post-closing obligations are also possible.\u003C/p>\n\u003Cp>Non-compete and non-solicitation clauses are also relatively common to protect the buyer. The buyer wants to prevent the seller from starting a competing business and then persuading all customers and employees of the target company to switch.\u003C/p>\n\u003Ch2>Conclusion\u003C/h2>\n\u003Cp>The SPA can be a complex legal document. For both buyer and seller, it is important to engage a good advisor to conduct negotiations and achieve a favorable deal.\u003C/p>\n\u003Cp>The experienced lawyers at INC. assist both buyers and sellers in acquisition processes. We think strategically, assist in drafting the letter of intent, conduct due diligence investigations, and prepare the SPA and related documents.\u003C/p>\n\u003Cp>Contact INC. to discuss your specific case.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Ca href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]\u003C/a> Hoge Raad 22 december 1995, ECLI:NL:HR:1995:ZC1930 (\u003Cem>Hoog Catharijne\u003C/em>).\u003C/p>\n",{"nodes":544},[545],{"id":514,"title":515,"uri":516,"slug":517},{"nodes":547},[548],{"id":549,"name":550,"slug":551},"dGVybTo3OQ==","Sale, Mergers & Acquisitions","sale-mergers-acquisitions",{"id":553,"title":554,"uri":555,"slug":381,"date":556,"modified":557,"status":236,"language":558,"translations":559,"insightFields":562,"insightCategories":571},"cG9zdDo1NzI=","AI, IP & copyright","https://inc.legal/en/insights/ai-ip-copyright-in-commerciele-contracten/","2025-11-21T15:13:46","2026-05-08T09:48:26",{"code":245,"slug":246},[560],{"id":377,"uri":380,"language":561},{"code":238,"slug":239},{"title":221,"content":563,"auteurCopy":564},"\u003Cp>Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Phasellus suscipit at lacus vitae malesuada. Maecenas lectus tellus, pulvinar nec lectus eu, aliquet pulvinar odio. Ut lorem mauris, facilisis id suscipit non, fringilla ut ante. Quisque semper tincidunt maximus. Aliquam risus justo, accumsan sed rutrum tempus, porta ac est. Curabitur tempor dignissim ex ac sagittis. Sed molestie dapibus metus vehicula tincidunt. Pellentesque non pretium quam. Integer turpis diam, pharetra vitae finibus sed, aliquam vel odio.\u003C/p>\n",{"nodes":565},[566],{"id":567,"title":568,"uri":569,"slug":570},"cG9zdDo3Nzg=","Martina van Eldik","https://inc.legal/en/team/martina/","martina",{"nodes":572},[573,577,581,585],{"id":574,"name":575,"slug":576},"dGVybTo4OQ==","Development partnerships","development-partnerships",{"id":578,"name":579,"slug":580},"dGVybTo4NQ==","From concept to asset","from-concept-to-asset",{"id":582,"name":583,"slug":584},"dGVybTo4Mw==","Registration, protection & licensing","registration-protection-licensing",{"id":525,"name":526,"slug":527},{"id":587,"title":588,"uri":589,"slug":590,"date":591,"modified":592,"status":236,"language":593,"translations":594,"insightFields":597,"insightCategories":599},"cG9zdDoxMDY3","The shareholders’ agreement: a solid foundation for sustainable collaboration","https://inc.legal/en/insights/shareholders-agreement/","shareholders-agreement","2025-11-21T10:51:05","2026-01-13T11:11:45",{"code":245,"slug":246},[595],{"id":396,"uri":399,"language":596},{"code":238,"slug":239},{"title":221,"content":598,"auteurCopy":221},"\u003Cp>Starting a business with multiple founders is often a challenging and intensive process. In the early stages, founders have a lot to deal with: choosing the right legal form (\u003Ca href=\"https://inc.legal/en/insights/idea-to-startup/\">read more about this here\u003C/a>), attracting financing and developing the product or service. There is a high level of mutual trust. It is precisely at this point that it is important to lay down agreements on mutual collaboration, but above all to make agreements on how to deal with the early departure of one or more co-founders. In order to avoid complicated negotiations or conflicts, every founder who goes into business with others would be well advised to conclude a shareholders’ agreement.\u003C/p>\n\u003Cp>Shareholder agreements regulate who bears which responsibilities and who contributes what (labour, knowledge, network, but also money or intellectual property). Agreements must be made about how important decisions are taken and what happens if not everyone is on the same page. In addition, the shareholders’ agreement regulates when someone is a bad leaver, early leaver or good leaver and, above all, what the consequences of this should be.\u003C/p>\n\u003Cp>By making clear agreements, the start-up is assured of a good start and its founders are prepared for future challenges. In this article, we briefly discuss the relationship between the articles of association and the shareholders’ agreement and discuss in detail what you should include in a shareholders’ agreement.\u003C/p>\n\u003Ch2>What is the relationship between the articles of association and the shareholders’ agreement?\u003C/h2>\n\u003Cp>When establishing a private limited company, it is a legal requirement to draw up articles of association. The articles of association form the legal basis of the private limited company and contain the main rules relating to the internal structure of the company. The articles of association include the purpose of the private limited company, the types of shares, the bodies of the private limited company and the powers of these bodies. The articles of association are publicly available via the trade register of the Chamber of Commerce.\u003C/p>\n\u003Cp>Drawing up a shareholders’ agreement is not mandatory, but it is strongly recommended. In this agreement, shareholders can make additional arrangements to give their collaboration a more concrete and practical form. These include agreements on the division of tasks, decision-making and exit arrangements. This agreement only applies between the shareholders themselves and is not publicly available to third parties.\u003C/p>\n\u003Ch2>What should you include in a shareholders’ agreement?\u003C/h2>\n\u003Cp>Below, we will discuss a number of important topics that should be included in the shareholders’ agreement. This list is not exhaustive. It is advisable for every company to carefully consider which specific agreements are important to make.\u003C/p>\n\u003Ch3>01      Commitment and vesting\u003C/h3>\n\u003Cp>Shareholders may agree to commit themselves to each other and to the company for a certain period of time. This allows you to create certainty and stability for the company. For example, shareholders may agree not to sell their shares for a period of five years. This is also referred to as a lock-up period. Such a commitment is also sometimes combined with a side activities clause, which means that the founders are available to the start-up on a full-time basis and will not engage in any other business activities alongside the start-up.\u003C/p>\n\u003Cp>In addition, you can agree on a vesting arrangement. This means that shareholders receive their full share package from day one, but that the shares they hold will “vest” over a period of, for example, four or five years (reversed vesting). The vesting arrangement may, for example, stipulate that none of the shareholding is vested at the time of incorporation, that 20% is vested after one year (also known as a cliff) and that the remaining 80% vests in monthly instalments over the following 36-48 months. At the end of the four- or five-year vesting period, all shares allocated to the shareholder will be fully vested. The vesting clauses are usually linked to a leaver arrangement, in which a distinction can be made between a good leaver, an early leaver and a bad leaver.\u003C/p>\n\u003Cul>\n\u003Cli>A good leaver could be, for example, a shareholder who transfers their shares as a result of death, permanent incapacity for work or because of necessary informal care. The shares of a good leaver are generally valued at fair market value.\u003C/li>\n\u003Cli>An early leaver could be, for example, a shareholder who terminates their management or employment contract before the expiry of a certain term, for example within the lock-up period or within the vesting period. The vested shares of the leaver must be offered at market value (or at a limited discount thereto) or may be retained, while unvested shares must generally be surrendered without compensation.\u003C/li>\n\u003Cli>Examples of bad leavers include shareholders who act in breach of the shareholders’ agreement or the articles of association, or whose management or employment contract is terminated due to embezzlement, fraud or inappropriate behavior in the workplace. The bad leaver penalty is often substantial: both vested and unvested shares must be surrendered without the shareholder receiving any of the market value, at most the original purchase price.\u003C/li>\n\u003C/ul>\n\u003Cp>Which vesting schedule is reasonable and what the consequences should be of a classification as a \u003Cem>good\u003C/em>, \u003Cem>early\u003C/em> or \u003Cem>bad\u003C/em> \u003Cem>leaver\u003C/em> is always a matter of customization and depends on all the circumstances of the specific case.\u003C/p>\n\u003Ch3>02      Decision-making\u003C/h3>\n\u003Cp>One of the most important parts of a shareholders’ agreement is to set out how decisions are made.\u003C/p>\n\u003Cp>The most important bodies within a private limited company are the board of directors and the general meeting of shareholders. The law and the articles of association largely determine which body is authorized to take which decisions. Additional agreements regarding decision-making within the company can be laid down in a shareholders’ agreement.\u003C/p>\n\u003Ch4>\u003Cem>Board\u003C/em>\u003C/h4>\n\u003Cp>The board is responsible for the day-to-day management of the company. This day-to-day management also includes decisions on hiring or dismissing staff, making investments and purchasing goods or services. However, some board decisions have such an impact on the company that shareholders wish to have a say in them. These decisions can be subject to a right of approval by the general meeting in the shareholders’ agreement. In this way, shareholders without a seat on the board still have a certain degree of control over the company. It is important to realize that this agreement only works internally: a decision that is taken in contravention of the shareholders’ agreement often remains legally valid in relation to third parties. Internally, however, this may constitute a breach of contract, as a result of which the parties involved may be held liable for performance or damages.\u003C/p>\n\u003Cp>Examples of management decisions that may be subject to approval include decisions on financial obligations and investments. These include entering into obligations exceeding €100,000; concluding commercial contracts exceeding €250,000; attracting new financing; making investments (CapEx) or providing financing to third parties. In this way, shareholders retain a certain degree of influence over the financial position of the company.\u003C/p>\n\u003Cp>In addition, management decisions relating to the conclusion or termination of agreements with shareholders or directors of the company may also be subject to approval. This gives shareholders a say in the governance of the company.\u003C/p>\n\u003Cp>Finally, a right of approval can be linked to strategic business decisions, such as entering into or terminating partnerships, implementing changes in business activities, and determining the business plan and budget. This gives shareholders a say in the direction and future of the company.\u003C/p>\n\u003Ch4>\u003Cem>General meeting (of shareholders)\u003C/em>\u003C/h4>\n\u003Cp>The general meeting is regarded as the body with the highest authority within a company. The law grants the general meeting a number of powers, including the adoption of the annual accounts; the appointment, suspension and dismissal of directors; and decisions on amendments to the articles of association, mergers/demergers or the distribution of dividends. The general meeting has far-reaching authority because its members are the ultimate owners of the company and therefore bear the economic risk.\u003C/p>\n\u003Cp>The main rule is that the general meeting decides by majority vote. This means that a decision is adopted if 50% + 1 vote of the votes cast is in favor. In the shareholders’ agreement, you can make different arrangements, for example regarding minimum attendance at a meeting (quorum) and qualified majorities.\u003C/p>\n\u003Ch4>\u003Cem>Qualified majority\u003C/em>\u003C/h4>\n\u003Cp>A qualified majority means that certain decisions of the general meeting can only be taken with a larger majority of votes. Often, a qualified majority requires at least two-thirds of the votes. Unanimous decisions are also possible. However, please note that certain decisions are subject to mandatory legal provisions regarding quotas. For example, a decision to dismiss a director may require a qualified majority of votes, but that majority can never exceed two-thirds of the votes. For this reason, this ratio is often included as the standard ratio for all decisions that must be taken by qualified majority.\u003C/p>\n\u003Cp>In addition to the standard qualified majority, an investor majority may also be agreed. This means that a decision can only be taken if a majority of investors (often holders of a specific class of shares, such as preferred shares) agree to it. This gives investors extra security, particularly in cases where they do not hold a simple majority of all shares.\u003C/p>\n\u003Ch4>\u003Cem>Quorum requirement\u003C/em>\u003C/h4>\n\u003Cp>A quorum means that a certain percentage of the issued capital must be present, for example 75%, in order to be able to take (all or certain) legally valid decisions at the general meeting. Please note that the law also imposes certain requirements on quorums; for example, the quorum required for the dismissal of a director may not exceed two-thirds of the authorized capital.\u003C/p>\n\u003Ch4>\u003Cem>Deadlock\u003C/em>\u003C/h4>\n\u003Cp>In the context of decision-making, a deadlock situation can sometimes arise: an impasse (in a 50/50 situation) in which decision-making within the general meeting or the board becomes impossible because the parties are unable to reach a joint decision. When half of the shareholders vote in favour and the other half vote against, no decision can be taken. This can be detrimental to the business operations and continuity of the company.\u003C/p>\n\u003Cp>Therefore it is important to include a deadlock clause in the shareholders’ agreement. In such a clause, you lay down what happens if a deadlock situation arises. For example, you can assign a casting vote to a third party. You can also opt for mediation or arbitration. You can even agree that a shareholder must sell their shares or be obliged to buy the other shareholder’s shares in the event of a deadlock situation.\u003C/p>\n\u003Ch3>03      The transfer of shares\u003C/h3>\n\u003Cp>In the early stages of a partnership, the focus is often on starting up and growing the business. However, it is also a good idea to consider the possible end of a partnership at this stage. Under what conditions may a shareholder transfer his shares? And what agreements apply in that case?\u003C/p>\n\u003Cp>If a lock-up period has been agreed, shareholders may not transfer their shares during this period. Only after this period has expired may a shareholder transfer his shares, subject to the conditions laid down in the law, the articles of association and the shareholders’ agreement.\u003C/p>\n\u003Cp>The law stipulates an obligation to offer: a shareholder who wishes to sell his shares must first offer them to the other shareholders. This guarantees the private nature of the private limited company. The articles of association and the shareholders’ agreement may deviate from this, for example on the basis of the following two provisions:\u003C/p>\n\u003Cul>\n\u003Cli>A shareholder who wishes to sell his shares and has received an offer from a third party must first offer the shares to the other shareholders at the same price and on the same terms. This is also known as the right of first refusal. If the co-shareholders do not exercise this right within the agreed period (e.g. 30 days), the selling shareholder may transfer the shares to the third party.\u003C/li>\n\u003Cli>A shareholder who wishes to sell his shares must first notify the other shareholders in writing. He must state the price and conditions under which he is prepared to transfer the shares. The other shareholders can then accept this offer within the agreed period (usually 30 days). This is also known as the right of first offer. If the other shareholders do not accept the offer, the selling shareholder may offer the shares to a third party. However, this may not be done on terms more favorable than those offered to the other shareholders.\u003C/li>\n\u003C/ul>\n\u003Cp>The above rules are often accompanied by exceptions. For example, a transfer of shares for tax optimization purposes, without a change of control taking place, should be possible. Investment funds often stipulate exceptions for other affiliate transfers, so that the fund has the freedom to restructure the fund structure.\u003C/p>\n\u003Ch4>\u003Cem>Mandatory offer\u003C/em>\u003C/h4>\n\u003Cp>Shareholders may agree that they are obliged to transfer their shares in certain situations. For example in case of:\u003C/p>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Termination of the management agreement (which may also be grounds for leaving, see above);\u003C/li>\n\u003Cli>Long-term incapacity for work;\u003C/li>\n\u003Cli>Death (in which case the obligation rests with the heirs);\u003C/li>\n\u003Cli>Change of control (if the shareholder is a company);\u003C/li>\n\u003C/ul>\n\u003Ch4>\u003Cem>Drag Along and Tag Along\u003C/em>\u003C/h4>\n\u003Cp>Drag-along and tag-along provisions may be included in the shareholders’ agreement. A drag-along provision enables shareholders who wish to sell their shares to a third party to compel the other shareholders to participate in the transaction on the same terms. This clause may be included to enable the sale of 100% of the shares to a third party. It is a common provision whereby majority shareholders can compel minority shareholders to participate in a sale. A good drag-along provision is considered a prerequisite for achieving a good exit value without minority shareholders being able to obstruct the process, but proper arrangements to protect minority shareholders are a must.\u003C/p>\n\u003Cp>Whereas a drag-along right is intended to strengthen the position of majority shareholders, a tag-along right is intended to protect minority shareholders. It prevents minority shareholders from finding themselves in a situation where all major shareholders sell their interests to a third party, leaving the minority shareholder with one or more new shareholders. A tag along right can be activated when, for example, 40% or more of the shares in the company are offered to a third party, with the result that the minority shareholders can participate in the transaction with the third party and sell a proportionate share of their shares on identical terms. Specific (co-)founder tag along provisions also occur.\u003C/p>\n\u003Ch4>\u003Cem>Valuation\u003C/em>\u003C/h4>\n\u003Cp>The shareholders’ agreement can set out guidelines for the valuation of the shares. The valuation can then be determined in advance, thereby preventing any discussion on this matter at the time of sale. You can also distinguish between good leavers and bad leavers. Make agreements about the process, timelines and costs.\u003C/p>\n\u003Ch2>Conclusion\u003C/h2>\n\u003Cp>Many conflicts between shareholders arise because agreements have not been clearly laid down in advance. A sound shareholders’ agreement guarantees the continuity of the company and prevents costly legal proceedings. The above provides an indication of the topics that need to be agreed upon in a shareholders’ agreement. It is important to tailor these agreements specifically to the company in question, its business model and the shareholders involved.\u003C/p>\n\u003Cp>The INC. team offers comprehensive support in formalizing the partnership in a shareholders’ agreement and establishing a company. Please feel free to contact us to discuss your specific situation.\u003C/p>\n",{"nodes":600},[601,602],{"id":521,"name":522,"slug":523},{"id":525,"name":526,"slug":527},{"id":604,"title":605,"uri":606,"slug":607,"date":608,"modified":609,"status":236,"language":610,"translations":611,"insightFields":614,"insightCategories":619},"cG9zdDoxMDY0","Convertible Loans (CLAs): A guide for startup founders and investors","https://inc.legal/en/insights/convertible-loan-agreements-netherlands/","convertible-loan-agreements-netherlands","2025-11-21T09:27:15","2026-05-08T09:41:57",{"code":245,"slug":246},[612],{"id":424,"uri":427,"language":613},{"code":238,"slug":239},{"title":221,"content":615,"auteurCopy":616},"\u003Ch2>Why convertible loans matter in early-stage funding\u003C/h2>\n\u003Cp>For innovative startups, securing early-stage funding is crucial for product development and market entry. Traditional bank loans remain largely inaccessible at this stage, making convertible loans from investors an attractive alternative. Convertible loans appear straightforward: minimal paperwork, no immediate involvement of a civil law notary, no valuation discussions yet and templates readily available online. This simplicity makes them an appealing funding mechanism for cash-conscious founders. At face value, the convertible loan appears the simplest and cheapest way of financing. But this apparent simplicity masks important complexities.\u003C/p>\n\u003Cp>Many founders and investors underestimate the implications of CLAs. The true cost of equity only becomes clear at conversion, which can lead to unexpected dilution for founders or disappointing returns for investors. This uncertainty explains why some experienced investors avoid CLAs entirely.\u003C/p>\n\u003Cp>CLAs typically restrict a founder’s operational freedom, with many decisions requiring lender approval during the loan period. This guide equips you with the essential knowledge to negotiate CLAs strategically, avoiding the pitfalls of generic templates that frequently favor investor interests.\u003C/p>\n\u003Ch2>After reading this guide, you will know:\u003C/h2>\n\u003Cul>\n\u003Cli>The fundamental structure and mechanics of convertible loans\u003C/li>\n\u003Cli>Strategic advantages of CLAs for both startups and investors\u003C/li>\n\u003Cli>Critical negotiation points that protect founder interests\u003C/li>\n\u003Cli>Key clauses and terms to master before signing any agreement\u003C/li>\n\u003C/ul>\n\u003Ch3>01        What Exactly Is a Convertible Loan Agreement (CLA)?\u003C/h3>\n\u003Cp>A \u003Cem>convertible loan\u003C/em> or CLA is a loan agreement in its core: the lender provides a cash payment under the terms of the CLA and interest accrues on the principal amount funded. After a certain amount of time, the loan will be repaid to the lender. The difference between a regular loan agreement and a convertible loan agreement is that repayment takes place \u003Cem>by way of \u003C/em>conversion into shares or depositary receipts of such shares at a later date – at a \u003Cem>conversion event\u003C/em> or \u003Cem>trigger event\u003C/em>. When the loan is converted into shares at such a conversion event, the company issues shares to the lender, which settles the consideration for the share issuance against its loan plus accrued and unpaid interest. In short: it’s an interest bearing pre payment for a future issuance of shares, at a valuation to be determined at the time of such issuance.\u003C/p>\n\u003Ch3>02       Common Trigger Events\u003C/h3>\n\u003Cp>The trigger events thus determine when the convertible loan is converted into shares. Reaching the \u003Cem>maturity date\u003C/em> of the loan is often one of those conversion events: at the end of the duration of the loan agreement, the loan (often at discretion of the investor or lender) is either repayable or convertible into shares. Another trigger event is closing a \u003Cem>Qualified financing\u003C/em> or \u003Cem>Next equity financing\u003C/em>: if a new investment round closes during the duration of the CLA, the investor is allowed to convert at the same price and at equal terms as the investors in the new investment round, sometimes with a \u003Cem>discount\u003C/em> (on discounts, read more below). \u003Cem>Liquidity events\u003C/em> or an \u003Cem>Exit\u003C/em> are common triggers for conversion, a Liquidity event often to be understood as a sale of the company or all or a substantial part of the assets of the company. Finally, an \u003Cem>Event of Default\u003C/em> is often a trigger event. An Event of Default may occur, for example, if the company fails to comply with the terms of the CLA, is declared bankrupt, ceases its business activities or changes the nature of its business.\u003C/p>\n\u003Cp>There is not ‘one ultimate’ CLA template. CLA’s with conversion at \u003Cem>maturity\u003C/em> or at the time of a \u003Cem>Qualified Financing\u003C/em> at a valuation to be determined (or at the valuation at the Qualified Financing) are most common in practice. However, convertible loans that will always convert are becoming more popular, because they might convert at a predetermined price per share, whether or not in combination with a method to adjust the price in the interim (also called an \u003Cem>Adjustment event\u003C/em>). Also on the rise is the \u003Cem>Fixed percentage convertible note\u003C/em>: a convertible loan that upon conversion yields a fixed percentage of all shares in the company. A commonly known version of such an instrument is a SAFE.\u003C/p>\n\u003Ch3>03       Strategic Advantages of Convertible Loans\u003C/h3>\n\u003Cp>\u003Cem>Solving the Early-Stage Valuation Challenge\u003C/em>\u003C/p>\n\u003Cp>Valuing early-stage companies presents inherent difficulties. Traditional methods like EBITDA multiples or discounted cash flow analyses fail to capture growth potential. With a CLA, valuation may be postponed until such a time when the start-up has already established a financial track record and has a more robust growth trajectory. In most cases, it is also possible to tie in with the valuation of a future investor (with Qualified Financing).\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Tax Benefits for Investors\u003C/em>\u003C/p>\n\u003Cp>For the investor, the CLA provides a potential tax incentive for when the startup fails. Investors are able to write of (part of) the loan, which write-offs are often tax deductible. Until the moment of conversion, the investor qualifies as a regular creditor, which means payment before any shareholders in case of bankruptcy. Only after conversion, the lender becomes a shareholder (or holder of depositary receipts of shares).\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Expedited Funding Process\u003C/em>\u003C/p>\n\u003Cp>Another advantage of the CLA is the speed with which it can be settled. CLAs can dramatically accelerate fundraising. The documentation primarily requires loan basics (duration, interest rate) plus robust conversion provisions, eliminating immediate notarial involvement and postponing shareholder agreement negotiations.\u003C/p>\n\u003Ch3>04       Hidden Cost Considerations\u003C/h3>\n\u003Cp>While CLAs defer certain expenses, conversion ultimately requires notarial deeds for share issuance. Conversion of several convertible loans at the same time can initiate complex negotiations around valuation, cap table calculations and shareholder rights, especially when conversion is triggered due to a Qualified Financing or when the investor pool comprises a large number of angel investors (that may have invested through sharefunding platforms).  Understanding these eventual costs and the effort it will require from the management team, remains essential for proper planning.\u003C/p>\n\u003Ch3>05       Critical Considerations for CLA Negotiations\u003C/h3>\n\u003Cp>Founders and investors should address these key points during negotiations:\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Legal Requirements\u003C/em>\u003Cem>:\u003C/em>\u003Cem> \u003C/em>Under Dutch corporate law, CLAs qualify as “rights to a future share issuance,” requiring a shareholder resolution and potentially triggering preemptive rights unless excluded. Proper documentation of a shareholder resolution (and sometimes supervisory board approvals) are legally necessary.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Template Pitfalls\u003C/em>\u003Cem>:\u003C/em>\u003Cem> O\u003C/em>nline templates may favor investor interests, particularly regarding warranties and covenants. These provisions can significantly restrict your operational freedom, requiring lender approval for even routine business decisions. Speed of governance and preventing blocking votes minority lenders, is essential to a startup, so make sure approval procedures are light and fast. Both investors and founders should be wary of these pitfalls.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Valuation Methodology:\u003C/em> While CLAs postpone valuation discussions, they don’t eliminate them. Consider pre-agreeing on valuation approaches for conversion scenario’s outside of a qualified financing. Also consider adding cap table scenario’s so all parties involved have a clear view on the method of calculation the issue price and dilution.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Valuation Cap Considerations:\u003C/em>\u003Cem> \u003C/em>Valuation caps exclusively benefit investors, potentially granting them larger equity stakes than warranted by the company’s actual value or expected, resulting in greater founder dilution. Negotiate these carefully or consider alternatives.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Series A Investor Privileges:\u003C/em>\u003Cem> \u003C/em>Think ahead and be wary of the standard clause found in nearly all templates that gives the CLA holder equal rights and an equal position as a prospective Qualified Financing investor. These investors often receive significantly more favorable (financial) conditions such as \u003Cem>liquidation preferences \u003C/em>and \u003Cem>down-round protections\u003C/em>, which would in turn also apply to the CLA investor. Especially if the CLA holder receives many more shares through a \u003Cem>Cap\u003C/em> or a \u003Cem>Discount\u003C/em> than you would expect based on his deposit, a liquidation preference can cost the founder dearly. Limit it to the cash-invested amounts and, if necessary, create another (shadow) class of shares.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Employee Incentive Planning:\u003C/em> Want to set up an \u003Cem>employee incentive plan\u003C/em>? Then make room for employee participation now and make sure you negotiate the \u003Cem>ESOP\u003C/em> or \u003Cem>Employee incentive plan \u003C/em>and which (current or future) shareholders will be diluted by such incentive plan.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Shareholder Agreement Strategy:\u003C/em>\u003Cem> \u003C/em>Post-conversion shareholder agreements protect investor interests, but founders must also safeguard their position. Ideally, negotiate key shareholder agreement terms before finalizing the CLA to maintain leverage, as your negotiating power typically diminishes post-investment. In the case of a conversion due to a Series A funding, the negotiations for a shareholder agreement might become complex and the holder of the CLA sometimes gets a strong negotiating position.\u003C/p>\n\u003Ch3>06       Essential CLA Terms and Clauses Explained\u003C/h3>\n\u003Cp>Understanding these common provisions will strengthen your negotiating position:\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Principal Amount:\u003C/em> The investment sum, which may be provided as a lump sum, milestone-based tranches, or on-demand. Once provided, principal amounts typically become non-repayable except through conversion or at maturity. Founders should seek automatic conversion (as opposed to optional conversion) provisions where possible.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Interest Rate:\u003C/em> Interest accumulates on the principal until conversion or repayment. Unlike conventional loans with regular payments, interest on convertible loans or notes typically compounds until conversion. Founders should negotiate simple (non-compounding) interest rates between 4-8%.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Maturity Date:\u003C/em> The loan’s expiration date, which often triggers conversion or repayment rights. Typical periods range from one year (short) to three years (standard) to five+ years (extended).\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Discount Rate:\u003C/em> When conversion occurs during qualified financing, CLA holders typically receive a discount on the price paid by new investors, rewarding their earlier risk. Discount percentages directly impact founder dilution.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Valuation Cap:\u003C/em> This sets a maximum company valuation for conversion calculations, increasing their return on investment. With a €5 million cap and and a fully diluted share capital of 10,000 shares or share equivalents, a €1 million CLA would yield 2,000 shares or 16.67%. In that same scenario, but with a €3 million valuation cap, the same CLA would yields 3,334 shares or 25%. The difference can be significant.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Conversion Calculation:\u003C/em> The formula determining share price at conversion significantly impacts equity distribution. Commonly used formula for calculating the price per share is the \u003Cem>pre-money valuation\u003C/em> divided by the company’s \u003Cem>fully diluted capitalization\u003C/em>. Make sure that all parties are on the same page regarding the exact meaning of those terms; the devil is often in the details. A \u003Cem>fixed percentage convertible\u003C/em> is also possible, where the investor obtains a predetermined percentage of the share capital upon conversion. Yet another variant is a \u003Cem>predetermined valuation\u003C/em>, possibly combined with an \u003Cem>adjustment event\u003C/em>; an event on the basis of which the predetermined valuation is adjusted again. In any case, add cap table scenario’s to make sure everyone is on the same page.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Conversion Shares:\u003C/em> These provisions determine what class of shares investors receive upon conversion. Typically the CLA converts into the most senior shares available upon conversion at maturity or converts into the class of shares issued in the qualified financing that triggered conversion. Founders should carefully consider implications of share classes, particularly regarding liquidation preferences (be wary of phantom liquidation preferences and liquidation preference overhangs). In the Dutch market, it is typical for angel investors to convert into depositary receipts of shares, issued by a trust foundation (STAK) that holds the shares in trust on behalf of the investors. Where the Dutch STAK structure is tax neutral (or ‘transparent’) when setup right, US based investors in Dutch companies should verify the tax implications of a trust structure.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Shareholder Agreement Provisions:\u003C/em> Post-conversion governance requires careful planning. CLA documentation often specifies that converted investors receive “standard” minority protections, but these can vary dramatically. Be cautious about provisions granting CLA holders the same rights as later-stage investors with larger investments, as this creates disproportionate influence.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Collateral Provisions:\u003C/em> Unlike bank financing, CLAs rarely include collateral requirements. This increases investor risk, partly explaining the higher interest rates and equity upside. While CLA holders rank ahead of shareholders in bankruptcy scenarios, unsecured creditor recovery rates typically remain minimal.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Warranties:\u003C/em> CLA investors typically request basic warranties regarding proper company incorporation and authorization. Tech startups should expect additional intellectual property warranties confirming ownership and registration status.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Covenants:\u003C/em> Unlike shareholders with statutory rights, CLA investors remain creditors until conversion. As creditors, they don’t have any rights regarding decision making, atleast not with added terms in convertible loan agreements. Consequently, CLAs often include covenants granting information rights to investors and approval requirements for certain corporate actions or business decisions. These operational restrictions frequently surprise founders, or are overlooked.\u003C/p>\n\u003Cp>\u003Cem>Most Favored Nation Clauses:\u003C/em> to the extent that raising additional convertible loans or issuing new shares is not blocked by covenants, CLA holders sometimes ask for most favorite nation treatment, meaning they are compensated for any more favorable terms given to any subsequent lender. The most favorite nation can be limited to financial terms, such as valuation, cap, discount, but also, for example, a liquidation preference. Overly broad MFN clauses can severely limit future financing flexibility.\u003C/p>\n\u003Ch2>Expert Legal Support for Your Funding Journey\u003C/h2>\n\u003Cp>Navigating convertible loan agreements requires strategic legal guidance tailored to your specific business model and growth trajectory. Our specialized team provides comprehensive support for startup and scale-up founders and their investors throughout their funding journey, from pitch deck design to cap table modelling, to initial negotiations through conversion and beyond.\u003C/p>\n\u003Cp>Contact INC. to discuss your specific funding needs and ensure your interests remain protected through every stage of your growth.\u003C/p>\n",{"nodes":617},[618],{"id":514,"title":515,"uri":516,"slug":517},{"nodes":620},[621,622],{"id":521,"name":522,"slug":523},{"id":525,"name":526,"slug":527},{"id":624,"title":625,"uri":626,"slug":627,"date":628,"modified":629,"status":236,"language":630,"translations":631,"insightFields":636,"insightCategories":641},"cG9zdDoxMDYz","From idea to start-up: a guide for start-up founders","https://inc.legal/en/insights/idea-to-startup/","idea-to-startup","2025-11-21T09:17:25","2026-05-08T09:49:39",{"code":245,"slug":246},[632],{"id":633,"uri":634,"language":635},"cG9zdDo1Njg=","https://inc.legal/insights/van-idee-naar-startup/",{"code":238,"slug":239},{"title":221,"content":637,"auteurCopy":638},"\u003Cp>A business starts with a good idea: innovation that has the potential to make people’s lives easier or better. While the focus from that moment on is on developing the product or service, finding customers and working out the marketing strategy, one important aspect is sometimes overlooked: the legal side of doing business.\u003C/p>\n\u003Cp>From the moment they decide to turn their business idea into reality, entrepreneurs are faced with important legal choices: which legal form best suits their plans? Which licenses are required? What liability risks do you run and how can you protect yourself against them? These questions are not only relevant for large companies. Successfully bringing the idea to market requires a solid plan and a good understanding of the legal and tax aspects involved. This article provides a comprehensive guide for start-up entrepreneurs and answers the most common questions to help you make the right choices when setting up your business.\u003C/p>\n\u003Ch2>How do I start a business: which legal form is best suited to my (future) business?\u003C/h2>\n\u003Cp>When starting a business in the Netherlands, choosing the legal form is one of the first and most important decisions a founder must make. Each legal form has its own legal and tax consequences and determines how liability, control and profit distribution are regulated.\u003C/p>\n\u003Ch3>\u003Cem>Limited Liability Company\u003C/em>\u003C/h3>\n\u003Cp>Those who wish to limit personal liability and grow their business with shareholders or investors may opt for a limited liability company (LLC). An LCC has “legal personality” and can enter into agreements with others, such as contracts with suppliers and employment contracts with staff members. Except in cases of improper management, directors and shareholders are therefore not personally liable for the debts of the LCC (in formal legal terms, the liability of shareholders is limited to the capital they have contributed).\u003C/p>\n\u003Cp>The incorporation of an LCC is done by notarial deed: a notary is therefore required. The deed of incorporation contains the articles of association of the LCC. The articles of association determine, among other things, what types of shares can be issued, what rights are attached to those types of shares, who is authorized to represent the LCC (e.g. each director, or two directors jointly, other variants are conceivable), how decisions are made, etc. The deed of incorporation also issues shares to the founders, who thereby become shareholders.\u003C/p>\n\u003Cp>Establishing a company through a notary may sound like an expensive process, but nowadays there are several providers who offer largely online services. In such cases, the company can often be established within on or a few days. For a simple LLC with standard articles of association, this is often a good, inexpensive and quick option. For an LLC in which several co-founders will participate and in which investors will join in the short term, such standard deeds of incorporation are often insufficient and a subsequent amendment to the articles of association is required. This often ends up being more expensive in the long run.\u003C/p>\n\u003Cp>An LLC is a suitable legal form if you want to start a business with co-founders or other shareholders, because the capital can be divided among multiple shareholders. The LLC is also the sensible option if the company’s cost structure is high or if liability risks are high for other reasons. From a financial and tax perspective, it is wise to opt for an LLC if high profits are expected (in the long term).\u003C/p>\n\u003Cp>You should also opt for an LLC if the sale of the company (exit) is an objective. Shares in an LLC can be sold to a buyer, allowing the entire company (including contracts) changes ownership. The sale price can also be structured in a tax-efficient manner, so that the profit on the sale is not immediately taxed (participation exemption).\u003C/p>\n\u003Ch3>\u003Cem>Sole proprietorship\u003C/em>\u003C/h3>\n\u003Cp>A sole proprietorship is a simple form of business and is frequently used by freelancers and small businesses. Setting up a sole proprietorship is easy: you simply register with the Chamber of Commerce and do not need to involve a notary.\u003C/p>\n\u003Cp>Entrepreneurs with a sole proprietorship are fully (personally) liable for all debts of the company; there is no separation between private and business assets. The risk in the event of financial setbacks is therefore entirely borne by the entrepreneur. On the other hand, they can benefit from tax advantages such as the self-employed person’s allowance, start-up allowance, and SME profit exemption, which can certainly be attractive in the early years. Please note that above a certain level of profit, it is more advantageous from a tax perspective to operate through a private limited company. Assistance from an accountant or tax specialist is recommended.\u003C/p>\n\u003Cp>A sole proprietorship is a suitable form of business if there is no collaboration with a co-founder or partner, the investments in the business are limited, the operating costs are clear and manageable (since the entrepreneur is liable for debts to suppliers), and the liability risks are manageable.\u003C/p>\n\u003Cp>If one of the objectives is to sell the company (exit), then choosing a sole proprietorship is less obvious. The sole proprietorship cannot be sold as a whole; only the assets and liabilities of the sole proprietorship can be sold and transferred separately. The transfer of contracts is only possible with the cooperation of the contracting parties, which can cause uncertainty and complexity. If an exit is desired, an LLC is often the more obvious option.\u003C/p>\n\u003Ch3>\u003Cem>General partnership, limited partnership, professional partnership\u003C/em>\u003C/h3>\n\u003Cp>When you want to start a business together with one or more partners, a general partnership, limited partnership, or professional partnership can also be considered. These are forms of collaboration between two or more individuals. A professional partnership is a collaboration aimed at practicing a profession. This legal form is commonly used by lawyers, dentists, general practitioners, accountants, architects, and physiotherapists. If the activity does not involve practicing a profession but rather running a business, a limited partnership or a professional partnership is applicable. A general partnership consists of two or more partners, while a limited partnership consists of one or more managing partners and one or more limited partners: the investors who do not take an active role in management. In a professional partnership, the partners are liable for equal shares (for example, each for half, in a partnership with two partners), while partners in a general partnership are jointly and severally liable for all debts (each for the whole).\u003C/p>\n\u003Cp>The limited partnership is a variant of the general partnership, specifically intended to enable the company to be started with (silent) financiers (limited partners) alongside the managing partners who are responsible for day-to-day management. The managing partners are personally and jointly and severally liable; the limited partners are only liable for the amount they have contributed.\u003C/p>\n\u003Cp>No notarial deed is required to establish the above forms. Registration with the Chamber of Commerce is sufficient. However, it is advisable to lay down the terms of the partnership in an agreement. This should include agreements on contributions, power of representation, profit distribution, and termination of the partnership.\u003C/p>\n\u003Cp>The legislator intends to reduce the differences between the various forms of cooperation through the proposed Modernization of Partnerships Act.\u003C/p>\n\u003Ch3>\u003Cem>Interim conclusion \u003C/em>\u003C/h3>\n\u003Cp>The most common legal form (in startup and scale-up practice) is the LLC. This is a logical choice if the company’s commitment and potential is to grow into an (internationally) successful company with the help of multiple shareholders, which can ultimately be sold. Investors also prefer this legal form. For growth, investments, and risk diversification, the LLC is the preferred legal form for many scale-ups and startups. The LLC will be taken as the starting point below.\u003C/p>\n\u003Ch2>How do I ensure good governance?\u003C/h2>\n\u003Cp>Governance in an LLC refers to the way in which the company is managed and controlled. Governance concerns the distribution of responsibilities and powers between the various bodies and stakeholders. The basis for governance is laid down in the articles of association of an LLC. The articles of association contain basic provisions on how the LLC functions. If an LLC has multiple shareholders, it is advisable to make additional agreements in a shareholders’ agreement, where further governance agreements can be made.\u003C/p>\n\u003Ch3>\u003Cem>Shareholders’ agreement\u003C/em>\u003C/h3>\n\u003Cp>Shareholders’ agreements often contain additional agreements on the provision of information to shareholders, agreements on the dividend policy to be applied, clauses on special management and shareholder decisions that require a special majority (reserved matters), a clause that determines when shareholders are obliged to offer shares and when a founder qualifies as a leaver (and what the consequences of this will be). Shareholders’ agreements often also contain provisions on the protection of intellectual property (more on this later), confidentiality, (non-)competition, and agreements on a possible exit strategy, with accompanying drag-along and waterfall provisions. This article discusses all the ins and outs of a shareholder agreement.\u003C/p>\n\u003Ch3>\u003Cem>Additional regulations\u003C/em>\u003C/h3>\n\u003Cp>Are there multiple directors and has a specific division of tasks been agreed upon? If so, it may be beneficial to draw up board regulations. Board regulations supplement the articles of association and govern the internal working methods of the board. They contain agreements on the division of tasks between directors, decision-making within the board, meeting frequency and procedures, provision of information to shareholders and supervisory authorities, and powers to enter into important obligations. Approval requirements for certain decisions are also laid down, as are procedures in the event of conflicts of interest. If there is a supervisory body such as a supervisory board, then supervisory board regulations are recommended.\u003C/p>\n\u003Ch2>Intellectual property\u003C/h2>\n\u003Cp>Protecting intellectual property (IP) is often one of the first strategic legal steps that startups need to take. Contractually securing rights to software, trademarks, trade names, designs, and know-how ensures that value created actually belongs to the company, rather than to individual founders, employees, or freelancers who are involved in developing the products. Without proper clauses on IP transfer in employment contracts or freelance agreements, there is a risk of crucial rights remaining outside the company. In addition, timely registration of a trademark or design can prevent competitors from undermining your market position. In short, a solid IP strategy lays the foundation for investability and sustainable growth.\u003C/p>\n\u003Cp>Intellectual property plays an even more important role in spin-offs, for example from a university or after a split from an existing corporation. Often, the technology or concept has already been developed and is brought into the start-up through a license or transfer. It is crucial to make clear agreements about who owns the IP rights, what rights of use the spin-off will have, and whether there are any restrictions (e.g., territorial or in terms of scope). Agreements must also be made about future developments: do new inventions belong to the spin-off or to the original organization? Clear contractual provisions prevent discussions and make the spin-off more attractive to investors. Want to know more about a good strategy for intellectual property and its protection? Then read \u003Ca href=\"https://inc.legal/en/insights/ai-ip-copyright-in-commerciele-contracten/\">this article\u003C/a>.\u003C/p>\n\u003Ch2>Attracting investors\u003C/h2>\n\u003Cp>Startups have various financing instruments at their disposal, such as convertible loans (CLAs), SAFEs, subsidies, or an initial equity round, but of course also cash loans and current accounts from financiers. If investors are going to come on board sooner or later, it is essential to draw up a clear cap table from the outset and maintain it. A good overview of shareholders and potential dilution, for example through options granted, gives confidence to future investors and prevents discussions in later rounds. Transparency in the cap table is often the first part of an investor’s due diligence. You can read more about the different forms of investment \u003Ca href=\"https://inc.legal/en/services/funding-financing-investment/\">here\u003C/a>.\u003C/p>\n\u003Ch2>Commercial agreements and templates\u003C/h2>\n\u003Cp>Once the LLC has been properly structured in terms of governance and intellectual property and the cap table has been updated, the first commercial contracts can be concluded. A set of general terms and conditions of sale that are well tailored to the company is a good start. The general terms and conditions can then be applied to every customer or buyer. Well-drafted general terms and conditions ensure that the startup is well protected against common risks in day-to-day business operations, such as disputes regarding delivery or damage, but also non-payment.\u003C/p>\n\u003Cp>It is essential, especially for data-driven companies, to implement a solid privacy strategy and set it out in a privacy statement. From the outset, set up processes and systems in such a way that personal data is processed securely and in accordance with the rules. Under the GDPR, a startup that has personal data processed by a third party (e.g., a software supplier) may not simply hand over data. In that case, a processing agreement is mandatory. This agreement sets out arrangements for the handling of personal data, security measures, and liability. The absence of such agreements can lead to fines and reputational damage. For investors, it is also an important signal that the company takes its privacy and data management seriously. These documents therefore not only provide legal protection, but also contribute to reliability towards customers and investors.\u003C/p>\n\u003Ch2>Employee incentives\u003C/h2>\n\u003Cp>Attracting and retaining talent is crucial for a startup. A well-designed employee incentive plan, such as stock appreciation rights, stock options, or certificates via a trust office foundation, ensures that employees share in the value they help create. This strengthens commitment and makes the company more attractive as an employer and to investors. It is important that the structure is well thought out from a tax and legal perspective, so that surprises are avoided later on.\u003C/p>\n\u003Ch2>Exit strategy\u003C/h2>\n\u003Cp>Although an exit often seems a long way off, it is wise to consider this at an early stage. Investors will want to know what opportunities there are for future value creation, for example through a sale to a strategic party or a secondary sale to new investors. Including drag-along and tag-along provisions in the shareholders’ agreement provides clarity on how an exit can proceed in practice and prevents blockages at a crucial moment. Founders would be wise to do Exit math before all investment rounds and take liquidation preferences into account.\u003C/p>\n\u003Ch3>Conclusion\u003C/h3>\n\u003Cp>Choosing the right legal form, drawing up the relevant legal documents such as a shareholders’ agreement and general terms and conditions, and arranging practical and legal matters in a timely manner are crucial for a successful start. By seeking sound and timely advice and having your documents drawn up clearly and tailor-made, you can avoid common legal pitfalls. Entrepreneurship remains pioneering, but a solid legal foundation will elevate your company to a professional and high level. This will prepare your company for growth and scaling.\u003C/p>\n\u003Cp>INC.’s specialized team offers comprehensive support to founders of startups and scale-ups, as well as their investors, throughout the entire start-up process.\u003C/p>\n\u003Cp>Contact INC. to discuss your startup idea and how are can contribute to your succes.\u003C/p>\n",{"nodes":639},[640],{"id":514,"title":515,"uri":516,"slug":517},{"nodes":642},[643],{"id":525,"name":526,"slug":527},[],1785956028339]